Nöbetçi Eczaneler
TBMM Dijital Mecralar Komisyonu, Türkiye’den yılda 158 milyar lira reklam geliri elde eden uluslararası dijital platformların, yerli içerik üreticilerine ve medyaya telif ödemesi yapmasını zorunlu kılacak bir yasa üzerinde çalışıyor. Komisyon Başkanı Prof. Dr. Nazım Elmas, “Herkesin mutabık kaldığı bir kanunu çıkartırız” dedi.
Yerli Medya Reklam Pastasından Pay Alamıyor
Uzmanlar, dijital platformların Türkiye pazarındaki hakimiyetinin giderek arttığına dikkat çekiyor. Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi’nden Prof. Dr. Ali Murat Kırık, 2014’te dijital platformların reklam pastasından aldığı payın yüzde 20 olduğunu, 2024’te bu oranın yüzde 76’ya yükseldiğini belirtti. Kırık, “Türk medyasına ayrılan pasta yüzde 26’ya düştü. Bu, Türk medyası için tehlike çanlarının çaldığını gösteriyor” ifadelerini kullandı.
“158 Milyar Lira Yurt Dışına Gidiyor, İstihdam Sağlanmıyor”
Prof. Dr. Kırık, 2024 yılında Google, Meta, X ve TikTok gibi platformlara Türkiye’den yaklaşık 158 milyar Türk Lirası aktarıldığını, bu gelirin neredeyse tamamının Türkiye’de yatırıma, istihdama veya vergiye dönüşmeden yurt dışına çıktığını vurguladı. Kırık, “Bu firmalar kağıt üstünde ofis açmış, temsilci bulundurmuş ama maalesef bunlar kağıt üstünde kaldı. Veriler yurt dışında denilerek mahkemelere yardımcı olunmuyor” dedi.
Dijital Hizmet Vergisi Düşüyor, Rekabet Eşitsizliği Artıyor
Uzmanlar, 2020’de yüzde 7,5 olan dijital hizmet vergisinin 2027’de yüzde 2,5’e düşürülecek olmasının yerli medyayı rekabet edemez hale getirdiğini savunuyor. Prof. Dr. Kırık, geleneksel medyanın vergi yükünün ise yaklaşık yüzde 25 olduğunu hatırlatarak, “Dijital hizmet vergisinin ivedilikle yüzde 7,5’a çıkarılması oldukça mühim” çağrısında bulundu.
“Algı Silahı Şer Ellerde, Türkiye En Çok Maruz Kalan Ülke”
Konuyu güvenlik boyutuyla değerlendiren Terör ve Güvenlik Uzmanı Coşkun Başbuğ, dijital mecraların “algı silahı” olarak kullanıldığını belirtti. Başbuğ, “En tehlikeli silah dijital dünyaydı. Maalesef şu an bunlar şer ellerde. Türkiye bu operasyonlara en çok maruz kalan ülke konumunda. Üstelik bunlar benim paramla benim altımı oyuyorlar” diye konuştu.
Gazeteci Zeki Gümüş: “Kendi Milli Medyamızı Bitirmek, Sesimizin Az Çıkacağı Anlamına Gelir”
Gazeteci Zeki Gümüş ise durumu ekonomik bir kayıp olarak nitelendirdi. Gümüş, “158 milyar lira Türkiye’de kalması gerekirken maalesef kökü dışarıda olan sosyal medya mecralarına aktı. Bu büyük bir kayıp. Kendi milli medyamızı eğer siz bitirirseniz, bu gücümüzün ve sesimizin az çıktığı anlamına geliyor” ifadelerini kullandı.
TBMM Komisyonu Çalışmaları Sürüyor: “Gönül Rızasıyla Uygulanacak Bir Kanun”
TBMM Dijital Mecralar Komisyonu Başkanı ve AK Parti Giresun Milletvekili Prof. Dr. Nazım Elmas, Dijital Telif Yasası çalışmaları hakkında önemli açıklamalar yaptı. Elmas, “158 milyar civarında bir gelir sosyal medya platformlarında dönüyor. Bu trafiğin oluşmasında emeği olan içerik üreticilerinin de bundan bir parça alması, onlara hakkının teslim edilmesi gayet tabiidir” dedi.
Komisyonun, meslek birlikleri, gazete temsilcileri ve sendikalarla görüşmeler yaptığını belirten Elmas, sözlerini şöyle tamamladı: “Bu görüşmeler kapsamında herkesin mutabık kaldığı ve gönül rızasıyla uygulamaya konulan bir kanunu çıkartırız diye düşünüyoruz.”
Çözüm Önerileri: Yerli Platformlar ve Veri Merkezleri
Uzmanlar, sorunun çözümü için bir dizi öneride bulunuyor. Bu öneriler arasında; dijital hizmet vergisinin yeniden yükseltilmesi, devletin yerel medyaya teşvik ve hibeler sağlaması, dijital platformların veri merkezlerini Türkiye’ye taşımasının zorunlu kılınması ve Nsosyal gibi yerli sosyal medya platformlarının desteklenerek güçlendirilmesi yer alıyor. Kanada’nın Google ile yaptığı anlaşma örnek gösterilerek, benzer bir dijital telif yasasının Türkiye’de de yerli medyaya can suyu olacağı vurgulanıyor.