Nöbetçi Eczaneler
Türk Eczacıları Birliği (TEB) Başkanı İrfan Demirci, ülkedeki eczacılık eğitimi ve sağlık harcamalarına ilişkin çarpıcı verileri ve acil çözüm önerilerini kamuoyuyla paylaştı. Ankara’da düzenlenen basın toplantısında konuşan Demirci, eczacılık fakültelerindeki öğrenci sayısının istihdam dengesini bozduğunu ve ilaç erişiminde Avrupa’nın çok gerisinde kalındığını vurguladı.
İstihdam Dengesi Bozuldu: 25 Bin Öğrenciye Karşılık 31 Bin Eczane
TEB Başkanı İrfan Demirci, eczacılık eğitimindeki plansızlığa dikkat çekerek, “Bugün Türkiye’de yaklaşık 31 bin serbest eczane bulunmasına karşılık eczacılık fakültelerinde tüm sınıf düzeylerinde toplam 25 bin 524 öğrenci eğitim görüyor. Genç meslektaşlarımızı istihdam anlamında zorlayan tablonun nedeni budur.” ifadelerini kullandı.
Demirci, bu durumun “kontenjan planlamasının acilen uzun vadeli ve sorumlu biçimde yapılmasının zorunluluğunu açıkça ortaya koyduğunu” söyledi.
Sağlık Harcamalarında OECD’nin Gerisindeyiz
Demirci, Türkiye’nin sağlık harcamalarına ayırdığı pay konusunda da önemli karşılaştırmalar yaptı. Türkiye’nin, Ekonomik Kalkınma ve İş Birliği Örgütü (OECD) üyesi ülkeler arasında sağlık harcamalarına en düşük pay ayıran ülkelerden biri olduğunu belirten Demirci, “Türkiye’de toplam sağlık harcamalarının GSYH içindeki payı yüzde 5,3’tür. OECD ortalaması ise yüzde 9,3 olup, birçok gelişmiş ülkede bu oran yüzde 10’un üzerindedir.” dedi.
TÜİK verilerine göre 2024 yılında toplam sağlık harcamasının bir önceki yıla göre yüzde 89,6 artarak 2,3 trilyon TL’ye yükseldiğini aktaran Demirci, ancak vatandaşın cebinden yapılan sağlık harcamalarının da 442,3 milyar TL’ye ulaştığını ve bu oranın toplam içinde yüzde 19’a çıktığını vurguladı.
İlaç Erişiminde Avrupa’nın Çok Gerisindeyiz
Demirci, ilaç harcamaları ve yenilikçi ilaçlara erişim konusunda Türkiye’nin durumunu şu sözlerle özetledi: “OECD ülkelerinde kişi başı ilaç harcaması ortalama 570 dolar civarındayken, Türkiye’de bu tutar yaklaşık 131 dolar seviyesinde bulunuyor. Yenilikçi ve yeni molekül ilaçlara erişim konusunda Türkiye, Avrupa’nın çok gerisinde yer alıyor.”
Avrupa’da yenilikçi ilaçlara ortalama erişim oranının yüzde 46 düzeyindeyken, Türkiye’de bu oranın yüzde 3 seviyesine kadar gerilediğini ifade eden Demirci, kanser ilaçları konusunda durumun daha da vahim olduğunu söyledi: “Avrupa’da EMA onayı alan her iki kanser ilacından biri hastalara sunulabilirken, Türkiye’de bu oran yüzde 4 düzeyinde.”
504 Milyon Reçete ve İlaç Tedarik Sorunu
Demirci, geçen yıl eczanelerde yaklaşık 504 milyon reçetenin işlem gördüğünü belirterek, bu rakamın vatandaşın en yakın sağlık danışmanının eczacı olduğu anlamına geldiğini söyledi. İlaç bulunamaması sorununa da değinen Demirci, “İlaç yoklukları eczacıların iradesi ya da tercihleriyle ortaya çıkan bir durum da değildir. İlaç yokluklarının temel nedeni; mevcut fiyatlandırma modelinin ekonomik gerçeklerle uyumsuzluğu ve bu nedenle de ilaçların yeterli ve sürdürülebilir biçimde sunulamamasıdır.” dedi.
‘Bulunamayan ilaç ihbar hattı’ gibi uygulamaların nihai bir çözüm olmayacağını, aksine hasta ile eczacıyı karşı karşıya getirme riski taşıdığını belirten Demirci, kalıcı çözümün “kamu kaynaklarının etkin kullanımını esas alan, ilaç bütçesini korurken ilacın üretimden hastaya kadar tüm zincirde öngörülebilir ve sürdürülebilir biçimde sunulmasını sağlayan bir ilaç fiyatlandırma ve geri ödeme modelinin hayata geçirilmesi” ile mümkün olacağını sözlerine ekledi.