Nöbetçi Eczaneler
Kültür ve Turizm Bakanlığı, yasa dışı yollarla yurt dışına çıkarılan tarihi eserlerin iadesi konusunda tarihi bir başarıya imza attı. Kanada’dan Türkiye’ye gerçekleştirilen ilk resmi kültür varlığı iadesi ile 17-19’uncu yüzyıllara ait 11 nadir eser anavatanına döndü.
Kanada Sınırında Yakalandı, Bilimsel ve Hukuki Mücadele Kazanıldı
Bakanlıktan yapılan açıklamaya göre; Ocak 2024’te İstanbul’dan Kanada’nın Vancouver kentine götürülmek istenirken Kanada Sınır Hizmetleri Ajansı tarafından durdurulan eserler, Kanada Miras Bakanlığı’na intikal etti. Türkiye ile resmi temas kurulmasının ardından teknik ve hukuki süreç başlatıldı.
Türkiye’nin sunduğu bilimsel raporlar ve hukuki belgeler doğrultusunda Kanada Federal Mahkemesi, 11 Eylül 2025 tarihinde, eserlerin 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında Türkiye’ye ait olduğuna hükmederek iade kararı verdi.
Ottawa’da Törenle Teslim Alındı
Kararın ardından, 30 Mart’ta Kanada’nın başkenti Ottawa’da bulunan Kanada Koruma Enstitüsü’nde düzenlenen resmi törenle eserler Türkiye’ye teslim edildi. Eserleri, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürü Birol İnceciköz Kanadalı yetkililerden teslim aldı.
Bu iade, 1970 UNESCO Kültür Varlıklarının Yasa Dışı İthal, İhraç ve Mülkiyet Transferinin Önlenmesi ve Yasaklanması Sözleşmesi kapsamında uluslararası iş birliğinin somut bir örneği olarak kayıtlara geçti.
Eserlerin İçeriği ve Önemi
İadesi sağlanan eserler arasında 7 el yazması sayfa, 2 nadir matbu eser sayfası ve 2 modern hat çalışması bulunuyor. 17 ile 19’uncu yüzyıllar arasına tarihlenen eserler, Arapça ve Osmanlı Türkçesi metinler içeriyor ve fıkıh, tasavvuf, tarih ve edebiyat alanlarına ışık tutuyor.
Yapılan incelemelerde, yazma eser sayfalarının özgün ciltlerinden koparıldığı ve bazı varaklara sonradan modern minyatürler eklendiği tespit edildi. Uzmanlar, bu müdahalelerin sahtecilik ve ticari amaçlı olduğunu, ancak eserlerin kültür varlığı niteliğini koruduğunu belirtti.
Bakan Ersoy: “Mirasımıza Sahip Çıkıyoruz”
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada tarihi başarıyı duyurdu. Ersoy, “Mirasımıza sahip çıkıyor, tarihin emanetlerini doğduğu topraklara kavuşturuyoruz. Yeni bir iadeyi daha sonuçlandırdık. Kanada’dan Türkiye’ye ilk resmi iadeyi dün akşam gerçekleştirdik” ifadelerini kullandı.
Bakan Ersoy, süreci şöyle özetledi: “Kanada Sınır Hizmetleri Ajansı tarafından başlatılan süreci büyük bir titizlikle yürüterek bilimsel ve hukuki mücadelemizi sonuçlandırmış olduk. Kanada Federal Mahkemesi’nin kararıyla eserler şimdi anavatanına dönecek. Bu iade, uluslararası alanda da güçlü bir emsal niteliği taşıyor.”
Ersoy, “Yasa dışı yollarla bu topraklardan koparılan her eserin izini sürüyor ve tek tek geri alıyoruz” diyerek kararlılıklarını vurguladı. Süreci başarıyla yürüten Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ekipleri, Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı, Türk ve İslam Eserleri Müzesi ile Ottawa Büyükelçiliği’ne teşekkür etti.
Uluslararası Hukukta Emsal Karar
Kanada Federal Mahkemesi’nin verdiği bu karar, Kanada’dan Türkiye’ye ilk kez resmi bir kültür varlığı iadesi olması nedeniyle büyük önem taşıyor. Hukukçular, kararın uluslararası kültür varlığı hukukunda emsal niteliği taşıdığını ve benzer iade talepleri için güçlü bir dayanak oluşturduğunu belirtiyor.
Türkiye, son yıllarda yurt dışına kaçırılan kültür varlıklarının iadesi için yoğun bir diplomatik ve hukuki mücadele yürütüyor. Bu başarılı iade, Türkiye’nin kültürel mirasını koruma konusundaki kararlılığını ve uluslararası alandaki etkin diplomasisini bir kez daha gözler önüne serdi.