Nöbetçi Eczaneler
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2024 yılına ait girişim özelliklerine göre uluslararası hizmet ticareti verilerini kamuoyu ile paylaştı. Açıklanan verilere göre, Türkiye’nin hizmet ihracatında büyük ölçekli girişimlerin payı yüzde 62,3 olurken, hizmet ithalatındaki payları ise yüzde 56 seviyesinde gerçekleşti.
İhracatta Büyük Firmaların Ağırlığı
TÜİK verileri, hizmet ihracatının büyük oranda büyük ölçekli firmalar tarafından gerçekleştirildiğini ortaya koydu. Buna göre; 1-9 çalışanı olan mikro ölçekli girişimler, toplam hizmet ihracatı yapan girişimlerin yüzde 74,3’ünü oluşturmasına rağmen, ihracat hacmindeki payları sadece yüzde 8,7’de kaldı. Çalışan sayısı 10-49 kişi olan küçük ölçekli girişimlerin hizmet ihracatındaki payı yüzde 12,3, 50-249 kişi olan orta ölçekli girişimlerin payı ise yüzde 16,4 oldu. Hizmet ihracatı yapan girişimlerin yalnızca yüzde 1,9’unu oluşturan 250 veya daha fazla kişinin çalıştığı büyük ölçekli girişimler ise toplam hizmet ihracatının yüzde 62,3’ünü tek başına gerçekleştirdi.
İthalatta da Benzer Tablo
Hizmet ithalatında da benzer bir dağılım gözlemlendi. Hizmet ithalatı yapan girişimlerin yüzde 53,2’sini oluşturan mikro ölçekli girişimler, toplam ithalatın yalnızca yüzde 7,9’unu yaptı. Küçük ölçekli girişimlerin ithalattaki payı yüzde 7,2, orta ölçekli girişimlerin payı ise yüzde 17,7 oldu. Hizmet ithalatı yapan girişim sayısının yüzde 4,6’sını oluşturan büyük ölçekli girişimler ise toplam hizmet ithalatının yüzde 56’sını gerçekleştirerek bu alanda da baskın rol oynadı.
Hangi Sektörler Öne Çıktı?
Toplamda 60 milyar 913 milyon dolar olarak gerçekleşen hizmet ihracatında sektörel dağılım dikkat çekici. Ulaştırma ve depolama faaliyetindeki girişimler 40 milyar 252 milyon dolarlık ihracatla açık ara lider konumda yer aldı. Bunu, 5 milyar 906 milyon dolar ile bilgi ve iletişim faaliyetindeki girişimler takip etti. İmalat sanayindeki girişimler 4 milyar 284 milyon dolar, finans ve sigorta faaliyetindeki girişimler ise 2 milyar 929 milyon dolar hizmet ihracatı yaptı.
Hizmet ithalatında ise 48 milyar 462 milyon dolarlık toplamın 12 milyar 752 milyon doları imalat sanayinde faaliyet gösteren girişimler tarafından yapıldı. Ana faaliyeti toptan ve perakende ticaret olan girişimler 9 milyar 660 milyon dolar, finans ve sigorta faaliyetindeki girişimler 3 milyar 826 milyon dolar, bilgi ve iletişim faaliyetindeki girişimler ise 2 milyar 728 milyon dolar hizmet ithalatı gerçekleştirdi.
Kontrol Yapısına Göre Dağılım
TÜİK, hizmet ticaretinde girişimlerin kontrol yapısına ilişkin de veriler paylaştı. Hizmet ihracatının yüzde 18,8’i yabancı kontrollü girişimler tarafından yapıldı. Taşımacılık hizmetlerinde yapılan ihracatın yüzde 90,2’si, ithalatın ise yüzde 76,2’si Türkiye kontrolündeki girişimler tarafından gerçekleştirildi. Diğer iş hizmetleri ihracatında Türkiye kontrollü girişimlerin payı yüzde 58,1 iken yabancı kontrollü girişimlerin payı yüzde 41,9 oldu. Telekomünikasyon, bilgisayar ve bilgi hizmetleri ihracatının yüzde 51,4’ü ve ithalatının yüzde 32,3’ü ise yabancı kontrollü girişimler tarafından yapıldı.
Bu veriler, Türkiye’nin hizmet ticaretinde büyük ölçekli ve genellikle Türkiye kontrolündeki firmaların belirleyici olduğunu, ancak bilgi ve iletişim gibi bazı stratejik sektörlerde yabancı kontrolünün de önemli bir paya sahip olduğunu ortaya koymaktadır.