Nöbetçi Eczaneler
Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın yoğun çabaları sonucunda, Amerika Birleşik Devletleri’nden tarihi bir eser daha Türkiye’ye iade edildi. Smyrna Antik Kenti kökenli mermer heykel başı, Denver Sanat Müzesi tarafından Türkiye Cumhuriyeti’ne teslim edildi.
Bilimsel Yayın ve Diplomasi Zaferi
ABD’nin Colorado eyaletindeki Denver Sanat Müzesi, koleksiyonunda bulunan ve Anadolu kökenli olduğundan şüphelendiği mermer heykel başını iade etmek istediğini Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bildirdi. Bakanlık uzmanlarının yaptığı incelemelerde, eserin İzmir’deki Smyrna Agora kazılarından çıktığı kesinleştirildi. Bu tespit, 1934 tarihli Türk Tarih, Arkeoloji ve Etnografya Dergisi’ndeki yayınla belgelendi.
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Smyrna Antik Kenti Kazı Heyeti Başkanı Prof. Dr. Akın Ersoy ile Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi uzmanlarının hazırladığı raporlar da eserin kökenini doğruladı. Değerlendirmeler sonucunda heykelin yasa dışı yollarla yurt dışına çıkarıldığı anlaşıldı ve iade süreci başlatıldı.
Heykelin Özellikleri ve Tarihi Değeri
İade edilen eser, milattan sonra 5. yüzyılın ikinci yarısına tarihlenen mermer bir erkek başı. 25 santimetre yüksekliğindeki heykelin boyun kısmının altı kırık ve eksik. Saç ve kaş kıvrımları keskiyle, göz bebekleri ise matkap darbeleriyle işlenmiş.
Kısa sakallı portre, güçlü ve etkileyici yüz hatlarına sahip. Eserin Theodosius Dönemi heykel sanatı ile ilişkili olduğu ve Efes-Smyrna bölgesinde faaliyet gösteren bir atölyede üretildiği belirlendi.
“Dünyada Kuralları Koyan Ülke Olduk”
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürü Birol İnceciköz, iade sürecine ilişkin önemli açıklamalar yaptı. İnceciköz, “Türkiye’deki tüm akademik camiadaki hocalarımız, çalışma arkadaşlarımız, kolluk kuvvetlerimiz, elçiliklerimiz, Dışişleri Bakanlığımız el birliğiyle çok güzel bir sistem kurguladık. Şu anda kaçakçılıkla mücadele noktasında dünyada kuralları koyan ülke olduğumuzu da gururla söyleyebiliriz” dedi.
İnceciköz, sözlerini şöyle sürdürdü: “Amerika’dan aldığımız bu son eser, işin gelecekte de nasıl şekilleneceğini göstermesi açısından önemli. Çünkü ülkemizde bilimsel süreli yayınlar yapılıyor. Bu heykelin ülkemize gelmesinde de bilimsel yayının ne kadar önemli olduğunu gösteriyor. Denver Sanat Müzesi’ndeki bilinçli müze çalışanları ve idaresi de bu konuda bize oldukça yardımcı oldular. Tüm sorumlu arkadaşlarımızın yoğun gayretleri sonrasında eserimiz ülkemize doğduğu topraklara, Smyrna’ya geri dönmüş oldu.”
Akademisyenlerden Tarihi Analiz
Smyrna Antik Kenti Kazı Heyeti Başkanı Prof. Dr. Akın Ersoy, heykel hakkında teknik bilgiler verdi. Ersoy, “Belli ki Agora’da herhangi bir noktada yerleştirilmiş bir heykel. Örnekte olduğu gibi bir kaide üzerinde yükseldiği anlaşılıyor. Aynı dönemde elimizde yazıtlar var. O yazıtlarda ‘İsidoros’ adlı bir valinin onurlandırıldığını görüyoruz. Bu heykelin 5’inci yüzyılın ilk yarısına ait olduğunu değerlendiriyoruz” ifadelerini kullandı.
Prof. Dr. Ersoy, heykelin stil özelliklerini şu sözlerle anlattı: “Formu gereği de biraz erken Hristiyanlık dönemine ait gibi gözüküyor. Çünkü ciddi bir yüz ifadesi var ve gözbebekleri Tanrı’yla iletişim kurarcasına yukarıda resmedilmiş. Büyük Konstantin’den sonraki sürecin bir stilini yansıtıyor.”
Türkiye’nin Kültürel Diploması Başarısı
Bu iade, Türkiye’nin son yıllarda kültür varlıklarının iadesi konusunda yürüttüğü başarılı diplomasinin yeni bir örneği oldu. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın koordinasyonunda, Dışişleri Bakanlığı, akademik çevreler ve kolluk kuvvetlerinin iş birliğiyle yürütülen çalışmalar meyvelerini vermeye devam ediyor.
Smyrna Antik Kenti’nden kaçırılan mermer heykel başının Türkiye’ye dönüşü, hem kültürel mirasın korunması hem de uluslararası alanda Türkiye’nin haklı mücadelesinin tanınması açısından büyük önem taşıyor. Eser, ait olduğu topraklarda bilimsel çalışmalara ve kültürel zenginliğe katkı sağlamaya devam edecek.