Nöbetçi Eczaneler
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılına ilişkin dolaylı Ar-Ge teşviklerini açıkladı. Buna göre, Ar-Ge faaliyetlerine yönelik toplam vergi teşviki, bir önceki yıla göre yüzde 59,5 artış göstererek 169 milyar 33 milyon TL oldu. Bu artış, Türkiye’nin araştırma ve geliştirme faaliyetlerine verdiği önemi ve sağlanan desteklerin büyüklüğünü gözler önüne seriyor.
Ar-Ge Teşviklerinde Sektörel Dağılım
Dolaylı Ar-Ge teşviklerinden yararlanan girişimler, toplamda 86 milyar 105 milyon TL gelir vergisi stopaj teşviki desteğinden faydalandı. Bu desteği sırasıyla 81 milyar 63 milyon TL kurumlar vergisi, 1 milyar 725 milyon TL gelir vergisi ve 141 milyon TL katma değer vergisi (KDV) desteği izledi. Dolaylı Ar-Ge teşviklerinin yüzde 50,9’u gelir vergisi stopaj teşvikinden oluşurken, yüzde 49,1’i ise kurumlar vergisi, gelir vergisi ve KDV teşviklerinden oluştu.
Ar-Ge vergi teşviklerinden yararlanan girişim sayısı 2025 yılında 11 bin 835 olarak kaydedildi. Teşviklerden yararlanmak için beyanname veren girişimler ana faaliyetlerine göre incelendiğinde, girişimlerin 6 bin 98’inin bilgi ve iletişim, 2 bin 421’inin imalat sanayi ve bin 627’sinin mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler alanında faaliyet gösterdiği görüldü. Bu veriler, teknoloji ve bilgi odaklı sektörlerin Ar-Ge teşviklerinden en yoğun şekilde faydalandığını ortaya koyuyor.
4691 ve 5746 Sayılı Kanun Kapsamındaki Teşvikler
4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamında gelir ve kurumlar vergisi Ar-Ge teşvik tutarı 43 milyar 227 milyon TL olarak gerçekleşti. Bu teşvik tutarının yüzde 71,2’sinin bilgi ve iletişim, yüzde 14,5’inin imalat ve yüzde 5,9’unun ise mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler sektörlerinde faaliyet gösteren girişimlere ait olduğu belirlendi.
5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun kapsamında ise gelir ve kurumlar vergisi Ar-Ge teşvik tutarı 39 milyar 561 milyon TL olarak gerçekleşti. Bu tutarın yüzde 72,9’unun imalat, yüzde 14,7’sinin bilgi ve iletişim ve yüzde 4,1’inin ise finans ve sigorta faaliyetleri sektörlerinde faaliyet gösteren girişimlere ait olduğu görüldü. İmalat sektörünün 5746 sayılı Kanun’dan daha fazla yararlanması, bu kanunun sektörel teşvik yapısını gösteriyor.
Teknoloji Geliştirme Bölgeleri’nin Rolü
2025 yılında, gelir ve kurumlar vergisi kapsamında sağlanan Ar-Ge desteğinden yararlanan toplam 7 bin 87 girişimin 5 bin 321‘i 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu (TGB) kapsamında, 1766‘sı ise 5746 sayılı Kanun kapsamında destek aldı. Böylece yararlanıcı girişimlerin yüzde 75,1‘i 4691 sayılı Kanun, yüzde 24,9’u ise 5746 sayılı Kanun kapsamında gelir ve kurumlar vergisi Ar-Ge desteğinden faydalandı.
Girişimlerin ekonomik faaliyet alanlarına göre dağılımı incelendiğinde, imalat sektöründe faaliyet gösteren girişimlerin yüzde 82,1’inin 5746 sayılı Kanun’dan, yüzde 17,9’unun ise 4691 sayılı Kanun’dan yararlandığı görüldü. Bilgi ve iletişim sektöründeki girişimlerin yüzde 84,1’i, mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler sektöründeki girişimlerin ise yüzde 81,1’i 4691 sayılı Kanun kapsamında destek aldı. Bu veriler, Teknoloji Geliştirme Bölgeleri’nin teknoloji odaklı sektörler için kritik bir destek mekanizması olduğunu ortaya koyuyor.
Stopaj Teşviki 86 Milyar TL’yi Aştı
2025 yılında girişimler, toplam 86 milyar 105 milyon TL gelir vergisi stopaj teşvikinden yararlandı. 5746 sayılı Kanun kapsamında 3 bin 88 girişim 37 milyar 290 milyon TL stopaj teşviki alırken, 4691 sayılı Kanun kapsamında 8 bin 244 girişim 48 milyar 815 milyon TL stopaj teşviki aldı. Özellikle teknoloji geliştirme bölgelerindeki girişimlerin, Ar-Ge personeli istihdamında stopaj teşvikinden önemli ölçüde faydalandığı anlaşılıyor.
KOBİ’ler Teşviklerden Yoğun Şekilde Yararlanıyor
Dolaylı Ar-Ge teşviklerinden yararlanan girişimler büyüklük gruplarına göre değerlendirildiğinde, 11 bin 835 girişimin yüzde 89,5‘inin küçük ve orta büyüklükteki işletmeler (KOBİ) olduğu görüldü. Girişim sayısı bakımından büyük ölçekli girişimlerin payı yalnızca yüzde 10,5 olmasına rağmen, bu girişimler dolaylı Ar-Ge teşviklerinin yüzde 61,8‘inden yararlandı. KOBİ’lerin dolaylı Ar-Ge teşviklerinden yararlanma oranı ise yüzde 38,2 olarak gerçekleşti.
Büyüklük gruplarına göre incelendiğinde, KOBİ’lere sağlanan 64 milyar 596 milyon TL dolaylı Ar-Ge teşvik miktarının yüzde 61,1’inin orta ölçekli, yüzde 32,1’inin küçük ölçekli ve yüzde 6,8’inin ise mikro ölçekli girişimlere sağlandığı gözlendi. Bu durum, orta ölçekli işletmelerin Ar-Ge yatırımlarında daha aktif olduğunu gösteriyor.