Nöbetçi Eczaneler
Sağlık Bakanlığı tarafından kronik böbrek hastalarına uygulanan evde hemodiyaliz tedavisi, hastaların yaşam kalitesini ve sağ kalım oranlarını artırıyor. Ülke genelinde 1396 hasta bu uygulamadan yararlanıyor. Bilkent Şehir Hastanesi Nefroloji Kliniği’nden Doç. Dr. Ezgi Coşkun Yenigün, ev hemodiyalizinin ölüm oranlarında ciddi bir düşüş sağladığını belirtti.
Kronik böbrek hastalığında çarpıcı tablo
Kronik böbrek hastalığı, böbrek fonksiyonlarının ilerleyici ve geri dönüşümsüz kaybıyla ortaya çıkıyor ve dünya genelinde 850 milyondan fazla kişiyi etkiliyor. Türkiye’de ise hastalığın sıklığı yüzde 15 düzeyinde, yani yaklaşık her 6 kişiden 1’inde kronik böbrek hastalığı bulunuyor. Hastalığın en sık nedeni diyabet, ikinci sırada ise hipertansiyon geliyor. Diyabet hastalarının yaklaşık 3’te 1’inde kronik böbrek hastalığı görülüyor. Son dönem böbrek yetmezliğinde en ideal tedavi böbrek nakli olsa da organ yetersizliği ve her hastanın nakle uygun olmaması nedeniyle hastaların yaklaşık 3’te 2’si merkez hemodiyaliziyle yaşamını sürdürüyor. Merkezlerde uygulanan haftada 3 gün, 4 saatlik hemodiyaliz ise böbreğin normal fizyolojik işlevinin yalnızca sınırlı bir bölümünü karşılıyor. Daha etkin bir diyaliz için tedavinin süresini veya sıklığını artırmak gerekiyor. Ev hemodiyalizi bu noktada önemli bir seçenek oluşturuyor.
Sağlık Bakanlığı’ndan evde hemodiyaliz hamlesi
Sağlık Bakanlığı tarafından kronik böbrek hastalarına evde hemodiyaliz tedavisi uygulanıyor. Bakanlığın bu uygulamasından ülke genelinde 1396 hasta yararlanırken, Ankara’da 231 kişiye bu hizmet sunuluyor. Uygulama kapsamında hastaların evlerine kurulan sistemlerle tedavi süreklilik kazanıyor ve hastaneye bağımlılık azalıyor.
‘Geri ödeme kapsamında’
Bilkent Şehir Hastanesi Nefroloji Kliniği’nden Doç. Dr. Ezgi Coşkun Yenigün, son dönem böbrek yetmezliğinde en ideal tedavinin nakil olduğunu; ancak hem organ sunumundaki yetersizlikler hem de her hastanın organ nakline uygun olmaması nedeniyle hastaların önemli bir kısmının merkez hemodiyaliz ile takip edildiğini söyledi. Doç. Dr. Yenigün, “Hemodiyaliz yaşamsal fonksiyonu olan bir organın fonksiyon kaybında hastanın hayat kalitesini artıran, sağlayan önemli bir tedavi modelidir. Ev hemodiyalizi bu anlamda hastalara sunulmuş önemli bir avantajdır. Ev hemodiyalizi 1960’larda aslında dünya genelinde uygulamaya başlamış. Ülkemizde ise 2006’dan bu yana uygulanıyor. 2010 yılında geri ödeme kapsamında alındı” dedi.
‘Ölüm oranlarını düşürüyor’
Merkez hemodiyalizinde ya da kısa süreli hemodiyalizde tedavinin çok kısıtlı olduğunu aktaran Doç. Dr. Coşkun Yenigün, “Ama ev hemodiyalizinde sürenin uzatılmasıyla kan basıncının, kansızlığın, yani aneminin daha etkin kontrolünü sağlayabiliyoruz. Kalp fonksiyonlarında iyileşmeler yaşıyoruz. Aynı zamanda hastaların hemodiyalizden sonraki yorgunluk hislerinin ev hemodiyalizinde daha az olduğunu biliyoruz. Bu, hastaların hem yaşam kalitesini artırmakta hem de sağ kalımlarını artırmakta, yani ölüm oranlarında ciddi bir düşüş sağlamakta. Hatta ev hemodiyalizinin kadavra böbrek nakliyle de eşdeğer sağ kalım oranlarına sahip olduğu literatürde gösterilmiştir. Ancak her hasta tabii ki ev hemodiyalizine uygun olmayabilir. Kalp damar hastalıklarına sahip hastalar, kontrolsüz epilepsi ve ciddi işitme, görme problemleri olan hastalar uygun değildir. Aslında, ne yaş, ne diyabetin varlığı, ne eğitim düzeyi, ne de sosyokültürel durum ev hemodiyalizi uygulamasının önünde herhangi bir engel oluşturmamakta. Hastanın bunu talep etmesi, buna gönüllü olması, istekli olması ev hemodiyalizi yapması için yeterli” diye konuştu.
‘Evde hemodiyaliz büyük konfor’
Ankara’da annesi Bingüzel Ural (59) ile birlikte evde hemodiyaliz tedavisi alan Tuğba Ural (41), yaklaşık 13 yıldır diyalize girdiğini ve bunun 7 yılının evde olduğunu söyleyerek, “Evde hemodiyaliz çok büyük bir konfor. Yani normal sağlıklı insanlar gibi yaşayabilmemiz için bize sunulmuş güzel bir imkan. Hastanedeki diyalizler seanslı olduğu için, belli saatlerde ve belli günlerde gitmek zorunda olduğun için aksatamazsın. Gitmek zorundasın. Ama evinde her şeyini, düzenini kurarsın, ayarlarsın, girersin. Ev diyalizinin en büyük faydalarından biri de kalbimizi çok yormuyor. Lütfen herkesi organ bağışına davet ediyorum. Diyaliz yüzünden gerçekleştiremediğim çok hayalim var. Çocuklarıma daha verimli olmak isterdim. Çocuklarım için gerçekleştirmek istediğim birçok hayali gerçekleştirebilirdim. O yüzden organ bağışı lütfen. Böbrek nakli gerçekleşirse ilk başta kızlarımla birlikte bir umreye gitmek istiyorum” dedi.
Uzmanlar, evde hemodiyalizin yaygınlaştırılmasıyla böbrek hastalarının yaşam süresinin uzayacağını ve sağlık sistemindeki yükün azalacağını vurguluyor. Sağlık Bakanlığı’nın geri ödeme kapsamında sunduğu bu hizmet, hasta ve yakınları için umut kaynağı olmaya devam ediyor.