Nöbetçi Eczaneler
Çanakkale Savaşları sadece fiziksel çarpışmalara değil, derin bir psikolojik savaşa da sahne oldu. Çanakkale Savaşları Enstitüsü Müdürü Utkan Emre Er, Birinci Dünya Savaşı devam ederken, İngilizlerin Osmanlı askerinin moralini bozmak ve müttefikler arasındaki ittifakı zayıflatmak amacıyla uçaklarla propaganda bildirileri attığını açıkladı. Bu bildiriler, tarihi birer belge olarak günümüze ulaştı.
Kağıttan Mermiler: Propaganda Beyannameleri
Çanakkale cephesinin Ocak 1916’da kapanmasına rağmen, İngilizlerin Mayıs 1916’da Çanakkale üzerinden uçaklarla propaganda bildirisi attığı belirlendi. Çanakkale Savaşları Enstitüsü Müdürü Utkan Emre Er, bu tür belgelerin askeri tarihte “psikolojik mermi” veya “kağıttan yapılmış mermi” olarak adlandırıldığını ifade etti.
Er, yaptığı açıklamada, “Bu tür örneklere cephede ve cephe gerisinde çok fazla karşılaşılıyor. Sadece moral bozmaya yönelik değil aynı zamanda yanlış bilgi yayarak aslında cephedeki direnci de düşürmeye yönelik hareket ediliyor” dedi.
Bildirilerdeki Çarpıtılmış Mesajlar
Berlin Devlet Kütüphanesi’ndeki Birinci Dünya Savaşı koleksiyonunda yer alan Mayıs 1916 tarihli bildiride üç ana başlıkta moral bozucu ifadelerin yer aldığı kaydedildi. Utkan Emre Er, bu ifadeleri şöyle sıraladı:
- Ailelere Yönelik Tehdit: “Sizler cephede savaştınız ama cephe gerisinde bıraktığınız aileleriniz aç bırakılıyor”, “Onları daha sonradan işgal etmek üzere sizin kaynaklarınızı tüketiyorlar” ifadeleri kullanılıyor.
- Donanma Gücünün Yok Olduğu Yalanı: O dönem için doğru olmayan bir şekilde, Goeben (Yavuz) ve Breslau (Midilli) gemilerinin battığı iddia edilerek, donanma gücünün yok olduğu ima ediliyor.
- Müttefikler Arasında Çatlak Yaratma Çabası: Ruslara karşı Avusturya-Macaristan ordusunun doğu cephesinde 200 binin üzerinde kayıp verdiği ve 100 binin üzerinde esir verdiği iddia edilerek, Osmanlı ile müttefikleri arasındaki bağ zayıflatılmak isteniyor.
Er, “İngilizler burada bir çarpıtma yoluyla donanma gücünün yok olduğunu ifade ederek moral bozmaya çalışıyor. Sadece Almanlar ve Osmanlı arasında bir çatlak oluşturmaya değil, aynı zamanda Avusturya-Macaristan arasında da yani Osmanlı ile birlikteki müttefikliği de bozmaya çalışıyorlar” diye konuştu.
Türk Askerinin Direnci Kırılamadı
Propaganda bildirilerinin nihai amacının, “Cephe çöktü”, “Birinci Dünya Savaşı’nı kaybediyorsunuz”, “Savaşmanız anlamsız” gibi mesajlarla Osmanlı askerini teslim olmaya ikna etmek olduğu belirtildi. Ancak, Çanakkale Savaşları Enstitüsü Müdürü, Türk askerinin bu psikolojik oyunlara gelmediğini vurguladı.
Utkan Emre Er, “Türk askeri böyle bir planın içerisine düşmemiştir. Ne yaptığını bilen askerlerdir, cephede de buna göre hareket etmişlerdir” ifadelerini kullandı.
Bu tarihi belgeler, Çanakkale’de verilen mücadelenin sadece silahlarla değil, aynı zamanda zihinlerde de sürdüğünü gösteren önemli kanıtlar olarak kayıtlara geçti.