Nöbetçi Eczaneler
Kültür ve Turizm Bakanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremlerinden etkilenen 11 ildeki tarihi mirasın ihyası için büyük bir seferberlik başlattı. Bilimsel yöntemlerle yürütülen titiz çalışmalar sonucunda, depremin üzerinden geçen 3 yılın ardından 109 vakıf kültür varlığının restorasyon ve rekonstrüksiyonu tamamlanarak yeniden hayata döndürüldü.
678 Eser Tek Tek İncelendi
Depremlerin hemen ardından harekete geçen Vakıflar Genel Müdürlüğü, teknik personeli ve Uluslararası Anıtlar ve Sitler Konseyi (ICOMOS) uzmanlarından oluşan özel ekipler kurdu. Bu ekipler, afetten etkilenen Adana, Adıyaman, Diyarbakır, Elazığ, Gaziantep, Hatay, Kahramanmaraş, Kilis, Malatya, Osmaniye ve Şanlıurfa olmak üzere 11 ildeki toplam 678 vakıf kültür varlığını yerinde inceledi.
Yapılan tespitlerde, 31 yapının tamamen yıkıldığı, 144 yapının ağır, 104 yapının orta, 98 yapının ise hafif düzeyde hasar aldığı belirlendi. 301 yapı ise hasarsız olarak kayıtlara geçti.
Anadolu’nun İlk Camisi de Hasar Görmüştü
Depremde ağır hasar alan veya yıkılan eserler arasında Türkiye’nin önemli tarihi hazineleri yer alıyordu. Hatay’daki, Anadolu’nun ilk camisi olma özelliğini taşıyan Habib-i Neccar Camisi, Antakya Ulu Camisi ve Bayezid-i Bistami Türbesi; Gaziantep’teki Kurtuluş Camisi ve Zincirli Bedesten; Kahramanmaraş Ulu Camisi; Malatya Yeni Camisi; Adıyaman Ulu Camisi; Şanlıurfa Selahaddin Eyyubi Camisi ile Osmaniye Enver-ül Hamit Camisi bu kapsamdaki yapılardan bazılarıydı.
Bilim Heyetleri ve Teknolojik Yöntemlerle Çalışma
Hasar tespitlerinin ardından hızla harekete geçildi. Her bir eser için koruma uzmanı mimar, inşaat mühendisi, malzeme uzmanı ve sanat tarihçilerinden oluşan bilim heyetleri kuruldu. Bu heyetler, proje aşamasından itibaren sürece danışmanlık yaparak orijinaline sadık kalınmasını sağladı.
Belgeleme çalışmalarında video kayıtları ve 3 boyutlu tarama gibi ileri teknolojiler kullanıldı. Yıkıntılardan çıkan her bir tarihi parça (kültür molozu) numaralandırılarak kayıt altına alındı. Tespit edilebilen özgün yapı elemanları, restorasyonda yeniden kullanılmak üzere özenle muhafaza edildi.
109 Eser İbadete ve Ziyarete Açıldı
Üç yıllık yoğun çabanın sonucunda, 109 vakıf kültür varlığı aslına uygun şekilde onarılarak ayağa kaldırıldı. Tamamlanan eserler arasında şunlar bulunuyor:
- Hatay Antakya Habib-i Neccar Camisi
- Gaziantep Kurtuluş Camisi ve Zincirli Bedesten
- Reyhanlı Yenişehir Camisi
- Osmaniye Ala Camisi
- Malatya Toptaş Camisi
- Elazığ Kurşunlu Camisi
- Gaziantep Burç Camisi
Bu eserler, yeniden ibadete ve ziyarete hazır hale getirildi.
Hedef 2026 Haziran
Vakıflar Genel Müdürlüğü, depremden etkilenen tüm vakıf eserlerinin restorasyon ve rekonstrüksiyon çalışmalarının 2026 Haziran ayı itibarıyla tamamlanmasını hedefliyor. Çalışmalar, olası deprem riskleri de dikkate alınarak, mevcut yapı teknikleri ve malzemelerin bilimsel analizlerle yeniden değerlendirilmesi suretiyle sürdürülüyor.