Nöbetçi Eczaneler
İletişim Başkanı Prof. Dr. Burhanettin Duran, yapay zekanın gazetecilikteki rolüne ilişkin çarpıcı açıklamalarda bulundu. Basın İlan Kurumu’nun 65. kuruluş yıl dönümü ve Çalışan Gazeteciler Günü dolayısıyla düzenlenen ‘Dijital Dönüşüm Çağında Habercilik: Yapay Zekâ ve Dijital Yetkinlikler’ panelinde konuşan Duran, “Yapay zeka gazetecilikte asla bir özne değildir. Özne olmamalıdır. Yapay zekaya sorumluluğu bırakamayız” dedi.
Dijital Dönüşüm ve Gazetecilikteki Riskler
İstanbul’da düzenlenen panele, Basın İlan Kurumu Genel Müdürü Abdulkadir Çay, Turkuvaz Medya Grubu Dijital Strateji ve Sosyal Medya Grup Müdürü Hamza Özdemir, akademisyenler ve gazeteciler katıldı. Açılış konuşmasını yapan İletişim Başkanı Duran, dijitalleşmenin medya sisteminde keskin bir dönüşüm ve belirsizlik yarattığını vurguladı.
Duran, “Uluslararası düzenin irtifa kaydettiği, devletlerin alenen hukuksuz eylemlere giriştiği, katliamların ve soykırımların normalleştirilmeye çalıştırıldığı belirsiz bir dönemi tecrübe ediyoruz. Bu, yepyeni bir medya düzeni de oluşturuyor” ifadelerini kullandı.
“Medya Okuryazarlığına En Fazla İhtiyacın Olduğu Dönemdeyiz”
Dijitalleşmenin en önemli konularından birinin hız olduğunu belirten Duran, bu hızın doğruyla yanlış arasındaki çizgiyi bulanıklaştırdığını söyledi. Duran, “Tek değer ölçüsünün bu olduğu durumlarda teyit ve bağlam gibi temel ilkelerin geri plana atılma riski oluşmuştur. Elbette bunun tek bir çözümü vardır. O da medya okuryazarlığının mükemmel hale getirilmesidir. Nerede, neyi, nasıl elde edeceğini bilen medya okuryazarlığa en fazla ihtiyacın olduğu bir döneme girdik” dedi.
Algoritmalar ve Derin Sahte Teknolojilerin Tehdidi
İletişim Başkanı, algoritmaların belirli şirketler tarafından yönetilmesinin ciddi bir risk oluşturduğuna dikkat çekti. Duran, “Deepfake Teknolojileri, otomatik içerik üretimi ve sahte hesap ağları iletişimin en değerli olan şeyini doğru bilgiyi zehirleyebilecek riskler taşımaktadır. Bu aslında dezenformasyon ve manipülasyon dediğimiz iletişim arızalarının hızla yayılmasına imkan vermektedir” diye konuştu.
Bu noktada gazetecilere yeni sorumluluklar düştüğünü belirten Duran, “Hakikatin korunması ve anlamlı biçimde dolaşıma sokulması ve yukarıda bahsettiğim risklere karşı en önemli güvencelerimizden birisi ilkeli ve etik değerlere dayalı olarak gazetecilik yapan basın emekçileridir” ifadelerini kullandı.
“Gazetecinin Aktörlüğü Daha Önemli Hale Geldi”
Yapay zekanın gazetecilere veri analizi, otomatik haber yazımı, eğilim tespiti gibi önemli imkanlar sunduğunu ancak bunun yönetiminin gazetecinin elinde olması gerektiğini vurgulayan Duran, şunları söyledi:
“Bizi yönlendiren şey yapay zekalar olmamalı. Hızlı erişim iyi bir imkan ama sağlıklı ve doğru bildiği haberi ortaya koyabilmek için gazetecinin aktörlüğü eskisinden daha da önemli hale geldi. Bu şu demek; gazetecilik ve kurumsal medya zannedildiği gibi etkisini yitirmeyecek. Aksine yeni fonksiyonlar üstlenerek daha önemli hale gelecek.”
“Cumhurbaşkanımızın İnsanı Yücelten Prensibi Rehberimiz”
Duran, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın “insanı ve insani değerleri yüceltmeyen hiçbir yeniliğin kıymeti harbiyesi yoktur” sözünü bir prensip olarak hatırlattı. İletişim Başkanlığı olarak dijitalleşme ve yapay zeka gibi iletişim teknolojilerine bu perspektiften yaklaştıklarını belirten Duran, şu uyarıyı yaptı:
“Öncelikle yapay zeka bir örnek olarak gazetecilikte faydalanması gereken bir imkandır demiştim, asla bir özne değildir. Özne olmamalıdır. Yapay zekaya sorumluluğu bırakamayız. Yapay zekaya bazı komutları vererek bilgiyi alıyoruz ama yine de bu bilgi sonuçta belirli verilerden yönlendirmelerle geliyor. Bunu biz bir sonuç olarak görmemeliyiz. İnsanın gazetecinin bağımsızlığı mesleki etiği ve ilkeleri ve kamu yararı hepsinin önünde gelmeli. Bu konular algoritmalara bırakılamaz.”
Dijital Egemenlik ve Milli Değerler
Haberciliğin temel niteliklerinin zayıflatılmasının, hız olgusunun doğru bilginin önüne geçmesine sebep olabileceğini ifade eden Duran, dijital egemenliğin milli egemenliğin çok önemli bir parçası olduğunu vurguladı.
Duran, “Bizim gazetecilerimiz kendi medeniyet anlayışımızdan, köklü tarihimizden ve değer dünyamızdan beslenerek bu dijital dünyada aktif aktörler olmalıdır. Pasif kabul edenler değil o dijital ortamı şekillendiren aktörler olmalıdır” dedi.
Basın İlan Kurumu’ndan Yerel Medyaya 6 Milyar TL’yi Aşan Destek
Panelde konuşan Basın İlan Kurumu Genel Müdürü Abdulkadir Çay ise Türkiye’nin en büyük dijital gazete arşivine sahip olduklarını belirterek, “Görev alanımızda toplam 2 bin 173 gazete ve internet haber sitesi bulunmaktadır. Resmi ilan ve reklamların yayınlanmasıyla basına sağlanan; özellikle yerel medya için hayati öneme sahip kamu desteği, 2025 yılında 6 milyar Türk Lirasını aşmıştır” açıklamasını yaptı.
Konuşmaların ardından Basın İlan Kurumu Genel Müdürü Abdulkadir Çay tarafından İletişim Başkanı Prof. Dr. Burhanettin Duran’a hediye takdim edildi. Çekilen toplu fotoğrafın ardından panele geçildi ve akademisyenler ile meslek profesyonelleri dijital dönüşümün habercilik pratiklerine etkilerini ele aldı.