Mübadele’nin 103. Yılında Hüzünlü Anma: Ayvalık’ta Denize Çiçekler Bırakıldı

BALIKESİR’in Ayvalık ilçesinde, Türkiye-Yunanistan Nüfus Mübadelesi’nin 103. yıl dönümünde hüzünlü bir anma töreni gerçekleştirildi. Ayvalık Giritliler Derneği tarafından düzenlenen törende, mübadelede kaybedilenler için denize çelenk ve çiçekler bırakıldı.

Cunda Adası’nda Duygusal Anlar

Tören, mübadele ile Ayvalık’a gelen Türklerin ilk ayak bastığı nokta olan Cunda (Alibey) Adası Mevlana Parkı’nda yapıldı. Saygı duruşu ve İstiklal Marşı’nın okunmasıyla başlayan törende, Mübadele Korosu’nun şarkıları eşliğinde vatandaşlar denize çiçek attı.

Dernek Başkanı Tunçmen’den Çarpıcı Açıklamalar

Ayvalık Giritliler Derneği Başkanı Coşkun Tunçmen, yaptığı konuşmada mübadelenin tarihsel boyutuna ve günümüze yansıyan etkilerine dikkat çekti. Tunçmen, “30 Ocak 1923’te Türkiye-Yunanistan arasında imzalanan ve 1924-1925 yıllarında büyük ölçüde uygulanan nüfus mübadelesinin başlangıcından bu yana tam 103 yıl geçti. Bu anlaşma, 20’nci yüzyılın en büyük zorunlu nüfus hareketlerinden biriydi.” dedi.

Tunçmen, sözlerini şöyle sürdürdü: “Yaklaşık 1,2 milyon Rum Ortodoks Türkiye’den Yunanistan’a, 400-500 bin kadar Müslüman da Yunanistan’dan Türkiye’ye göç ettirildi. Karadeniz, Ege, Trakya ve özellikle İstanbul dışındaki Rum köyleriyle, Girit, Selanik, Drama, Kavala, Yanya gibi bölgelerdeki Türk-Müslüman topluluklar birbirinden koparıldı.”

“Unutmayalım Ama Kin Gütmeyelim”

Mübadelenin sadece bir kurtuluş veya felaket olarak anlatılamayacağını vurgulayan Tunçmen, 103 yıl sonra geriye kalanların acı, kayıp ve ortak bir hafıza olduğunu ifade etti. Tunçmen, mübadelenin çocuklarına ve torunlarına seslenerek, “Sizin kökleriniz iki yakada da var. O denizler, o zeytinlikler, o eski mahalleler halen sizin.” şeklinde konuştu.

Başkan Tunçmen, mesajını şu sözlerle tamamladı: “Bu büyük göçün 103’üncü yılında, gidenlere ve kalanlara, sessizce ağlayanlara ve yeni hayat kuranlara saygıyla; onların hikâyesi bizim hikayemizdir. Unutmayalım ama kin gütmeyelim. Hatırlayalım ama barış içinde hatırlayalım.”

Tarihi Arka Plan

Lozan Barış Antlaşması’na ek protokol olarak 30 Ocak 1923’te imzalanan Türk-Yunan Nüfus Mübadelesi Sözleşmesi, 20. yüzyılın en büyük zorunlu göç hareketlerinden biri olarak tarihe geçti. Anlaşma, İstanbul’daki Rumlar ile Batı Trakya’daki Türkler dışında kalan nüfusun karşılıklı değişimini öngörüyordu. Bu süreç, yüz binlerce insanın doğduğu toprakları terk etmesine ve derin sosyolojik değişimlere yol açtı. Ayvalık, mübadelenin en yoğun yaşandığı bölgelerin başında geliyor.