Nöbetçi Eczaneler
Çanakkale Deniz Savaşları’nın kaderini değiştiren Nusret Mayın Gemisi’nin, tarihi mayın dökme görevinden önce kritik bir kaza geçirdiği ortaya çıktı. Çanakkale Savaşları Enstitüsü’nün yaptığı araştırmalar, geminin 18 Mart Zaferi’nden aylar önce karaya oturduğunu ve başarılı bir kurtarma operasyonuyla görevine devam ettiğini gözler önüne serdi.
Nusret Mayın Gemisi’nin Sığlık Kazası
Çanakkale Savaşları Enstitüsü Müdürü Utkan Emre Er, yaptığı açıklamada, Nusret Mayın Gemisi’nin 27 Aralık 1914 tarihinde karaya oturduğunu belirtti. Er, “1935 yılında neşredilen Deniz Mecmuası’nın 336 numaralı nüshasına ve bizzat Müstahkem Mevki Kumandanlığı harp ceridelerine yansıyan kayıtlara göre; 32 adet mayınla seyre çıkan Nusret, 27 Aralık 1914 (14 Kanunuevvel) tarihinde Nara Burnu’na takriben bir saatlik mesafede yer alan Rumeli sahilindeki Yalova Burnu ve Uzunburun mevkileri civarında karaya oturmuştur” dedi.
Kritik Anda Kurtarma Operasyonu
Bu kazanın, müttefik kuvvetlerin boğaz girişinde ciddi bir hareketlilik sergilediği bir zamanda meydana geldiğini vurgulayan Utkan Emre Er, şu bilgileri paylaştı: “Askeri ceride kayıtlarına göre; aynı sabah İmroz ve Bozcaada açıklarında Fransızlar ile İngilizlere ait denizaltıların, torpidoların ve 3 kruvazörün seyrettiği rapor edilmektedir. Böylesine kritik bir anda sığlıkta kalan donanma unsurunun tahlisi için Sarıkule vasıtasıyla derhal İsa Reis gambotuna telgraf çekilmiş ve ivedilikle imdada gitmesi emredilmiştir.”
Er, süreci yakından takip eden Alman Amiral Merten Paşa’nın yönlendirmesiyle kurtarma operasyonuna daha elverişli olduğu düşünülen Samsun vapurunun da vakit kaybedilmeden olay mahalline gönderildiğini ifade etti. Başarıyla icra edilen müşterek harekat sonucunda Nusret Mayın Gemisi’nin herhangi bir yapısal tahribata maruz kalmaksızın 30 Aralık 1914 tarihinde bulunduğu sığlıktan kurtarıldığını söyledi.
Çanakkale Boğazı’ndaki Mayın Hatları
Çanakkale Savaşları Enstitüsü bünyesinde yürütülen çalışmaların harp tarihinin az bilinen kırılma noktalarını aydınlatmaya devam ettiğine dikkati çeken Utkan Emre Er, “Akademik literatürde yer alan Nusret Mayın Gemisi’nin sığlığa saplanması hadisesi, dönemin zorluklarını ve buna rağmen işletilen kusursuz kriz yönetimini açıkça göstermektedir” dedi.
Er, Çanakkale Boğazı’nın müdafaası kapsamında 3 Ağustos 1914 ile 11 Aralık 1915 tarihleri aralığında sulara toplamda 18 farklı mayın hattı yerleştirildiğini belirtti. Araştırmalara yansıyan verilere göre; bu kritik engellerin vücuda getirilmesinde yalnızca tek bir geminin değil, donanmanın farklı unsurlarının eş güdümlü olarak görev aldığını kaydetti.
18 Mart Zaferi Bir Tesadüf Değil
Tarih yazımında varsayımlar üzerinden hareket etmenin doğru bir yaklaşım olmadığının altını çizen Er, “Nusret’in yaşadığı bu kaza, boğaz müdafaasının pamuk ipliğine bağlı olmadığını ve eldeki imkanların ne denli profesyonelce yönetildiğini kanıtlamaktadır” ifadelerini kullandı.
Müttefik kuvvetler donanmasının boğazdan geçişine kesin surette mani olan 11’inci mayın hattının Nusret vasıtasıyla oluşturulduğunu hatırlatan Er, “Winston Churchill dahil devrin mühim şahsiyetlerinden büyük takdir toplayan bu hamle, müttefikler cephesinde felaket niteliğinde neticeler doğurmuştur. Bahsi geçen mayın hatlarına çarpan müttefik zırhlıları saf dışı kalmış ve denizden geçiş ihtimalinin ortadan kalkmasıyla beraber askeri strateji mecburi biçimde kara muharebelerine evrilmiştir” dedi.
Utkan Emre Er, sözlerini şöyle tamamladı: “Neticede 18 Mart Zaferi, bir tesadüfün yahut şansın eseri değil; Türk askerinin sarsılmaz iradesi ile Alman müttefiklerimizin müşterek ve nitelikli çalışmalarının bir örneğidir. 18 Mart Çanakkale Deniz Zaferi kutlu olsun.”