Edirne İdare Mahkemesi’nin, Selimiye Camisi’ndeki tartışmalı kalem işi restorasyonuna ilişkin verdiği yürütmeyi durdurma kararına yapılan itiraz, Bölge İdare Mahkemesi tarafından reddedildi. Mahkeme, mevcut 200 yıllık tarihi katmanın, somut kanıt olmadan varsayımlar üzerine yok edilmesinin restorasyon etiğine ve koruma kuramına aykırı olduğuna hükmetti.

Restorasyon Süreci ve Yaşanan Tartışmalar
Mimar Sinan’ın ‘ustalık eserim’ dediği ve UNESCO Dünya Kültür Mirası Listesi’nde yer alan Selimiye Camisi’nde, 2023 Haziran’ında Edirne Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu onayıyla ana kubbe kalem işleri uygulaması başlatıldı. 2024 yılında tamamlanan bu uygulamaya, hat ve tezyinat uzmanlarından oluşan Selimiye Camii Tetkik ve Tahkik Heyeti tarafından Şubat ve Mayıs aylarında iki kez itiraz edildi ve yeni bir proje önerisinde bulunuldu.
Kurul, heyetin önerilerini reddetti ancak üçüncü itiraz üzerine, tarihi camideki kalem işi uygulamalarını ‘hatalı’ olduğu gerekçesiyle iptal etti. Bunun ardından, 29 Temmuz’da hazırlanan yeni proje uygulanmaya başlandı. Bu proje kapsamında, kubbedeki mevcut 18’inci yüzyıla ait kalem işi katmanının kaldırılarak yeni bir çalışma yapılması planlandı.

Dava Süreci ve Yürütmeyi Durdurma Kararı
Tarihi camideki mevcut 18’inci yüzyıla ait kalem işlerinin hatalı olduğu iddiasının bilimsel verilerden yoksun olduğu gerekçesiyle, TMMOB Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi tarafından Kültür ve Turizm Bakanlığı aleyhine Edirne İdare Mahkemesi’ne yürütmeyi durdurma davası açıldı.
Dava gerekçesinde, hem Yüksek Kurul’un hem de Bölge Kurulu’nun bilimsel esaslara göre karar vermek zorunda olduğu, işlemlerin haksız ve hukuka aykırı olduğu ileri sürüldü. Mahkeme, geçen yıl kasım ayında verdiği nihai kararla, Selimiye Camisi’nin ana kubbe, yarım kubbeler ve harim bölümü için hazırlanan yeni kalem işi projesine ilişkin Koruma Kurulu kararlarının yürütmesinin durdurulmasına hükmetti.

Bakanlığın İtirazı ve Mahkemenin Tarihi Kararı
Kültür ve Turizm Bakanlığı, Edirne İdare Mahkemesi’nin yürütmeyi durdurma kararının iptali için İstanbul Bölge İdare Mahkemesi’ne itirazda bulundu. İtirazı görüşen 4’üncü İdari Dava Dairesi, bakanlığın yaptığı itirazı reddetti.
Mahkeme gerekçeli kararında, caminin ana kubbe ve harim kısmındaki mevcut kalem işi bezemelerin yaklaşık 200 yıllık bir geçmişe sahip, nitelikli birer tarihi belge olduğunu, 16’ncı yüzyıldaki özgün bezemelere dair ise somut bir çizim veya kanıt bulunmadığını belirtti.
Kararda şu ifadelere yer verildi: “Eldeki somut katmanın varsayımlar üzerine yok edilmesi restorasyon etiğine ve koruma kuramına aykırıdır. Yapı 2011 yılında UNESCO listesine mevcut haliyle kaydedilmiştir. Bilimsel dayanaktan yoksun bu müdahale, eşsiz bir kültür varlığı üzerinde telafisi imkansız zararlar doğuracaktır.”

Mimarlar Odası’ndan Açıklama: “UNESCO Tehlikesi Ortadan Kalktı”
TMMOB Mimarlar Odası Edirne İl Temsilcisi Atilla Ergin, mahkeme kararının odanın isteği doğrultusunda sonuçlandığını belirterek, “Selimiye’nin UNESCO Dünya Miras Listesi’nden atılma tehlikesi ortadan kalkmıştır.” dedi.
Ergin, “Daha önce yürütmeyi durdurma kararı verilmişti. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın yürütmeyi durdurma kararına verdiği itirazla beraber açılan dosyada olay sonlandırılmış oldu. Çok sevinçliyiz. Hepimize hayırlı olsun” ifadelerini kullandı.

Selimiye Camisi’nde restorasyonda sona yaklaşıldığını da söyleyen Ergin, “Restorasyon da bitmek üzere. Bittikten sonra Selimiye hem ibadete hem de ziyarete açılacağı için nelerin yapılıp yapılmadığını göreceğiz ama restorasyonu gerekliydi. Sadece restorasyon projelerinin hazırlanması 2 yıl sürmüştü. Restorasyonu da yaklaşık 2 senedir sürüyordu. 4 senelik bir sürecin sonuna gelindi. Şehrimiz için iyi bir adımdı” diye konuştu.

