Nöbetçi Eczaneler
TBMM Yapay Zeka Araştırma Komisyonu, Türkiye’nin dijital geleceğini şekillendirecek kapsamlı bir raporu tamamladı. Raporda, yapay zeka alanında küresel bir aktör olma hedefi doğrultusunda, ‘Türkiye Yapay Zeka Kurumu’nun kurulması da dahil olmak üzere bir dizi radikal öneri ve yol haritası sunuldu.
Komisyon Başkanı Fatih Dönmez, TBMM’de düzenlediği basın toplantısında raporun detaylarını kamuoyuyla paylaştı. Dönmez, yapay zekanın artık klasik bir teknoloji olmadığını vurgulayarak, “Yapay zeka; ekonomik rekabetin belirleyicisi, ulusal güvenliğin çarpanı, toplumsal dönüşümün hızlandırıcısı pozisyonundadır. En önemlisi, belki de veri çağında egemenliğin yeni tanımını yapay zeka ile yapıyor olacağız” ifadelerini kullandı.
Türkiye’nin Hedefi: Teknoloji Üreten Bir Güç Olmak
Dönmez, raporun temel yaklaşımının net olduğunu belirterek, “Türkiye, yapay zeka alanında sadece kullanıcı ya da uygulayıcı değil; geliştiren, düzenleyen ve küresel normlara katkı sunan bir aktör olmasını arzu ediyoruz” dedi. Bir G20 üyesi olarak hedeflerinin, yalnızca ekonomik büyüklükle değil, teknolojik gelişmelerde de ilk 20’de olmak olduğunu söyleyen Dönmez, “Bu bir prestij meselesi değildir. Bu rekabet gücü, stratejik bağımsızlık ve gelecek vizyonu meselesidir” şeklinde konuştu.
“Yaklaşımımız Yasaklayıcı Değil, Düzenleyicidir”
Yapay zekanın sunduğu fırsatlar kadar ciddi riskler de barındırdığını hatırlatan Dönmez, “Algoritmik ayrımcılık, veri güvenliği ihlalleri, mahremiyet sorunları, istihdam dönüşümü ve etik sınırlar, mutlaka doğru yönetişim mekanizmalarıyla ele alınmalıdır” dedi. Komisyonun etik standartların belirlenmesi, risk temelli regülasyon modeli geliştirilmesi ve kurumsal koordinasyonun güçlendirilmesi yönünde somut öneriler ortaya koyduğunu belirten Dönmez, “Bizim yaklaşımımız yasaklayıcı değil, düzenleyici ve dengeleyicidir. Amacımız inovasyonu boğmak değil, güven ortamı oluşturarak sürdürülebilir bir ekosistem inşa etmektir” açıklamasını yaptı.
900 Sayfalık Rapordan Çarpıcı Öneriler
900 sayfadan oluşan raporda, Türkiye’nin yapay zeka alanındaki yol haritasını çizen çok sayıda kritik öneriye yer verildi. İşte o önerilerden bazıları:
- “Türkiye Yapay Zeka Kurumu”nun Kurulması: Mevcut kurumların dönüştürülmesi veya ilgili kurumları koordine edecek, kamu, özel sektör, meslek örgütleri ve üniversitelerin temsilcilerinden oluşan bir Danışma Kurulu’na sahip olacak bir üst kuruluşun hayata geçirilmesi.
- “Yapay Zeka, İleri Teknolojiler ve Yenilik Komisyonu”: TBMM nezdinde, yapay zeka alanındaki gelişmeleri takip edecek ve ilgili mevzuat önerilerini oluşturacak daimi bir komisyon kurulması.
- “Yapay Zeka Diplomasi Stratejisi”: Türkiye’nin bölgesel bir yapay zeka merkezi olmasını hedefleyen ve uluslararası platformlarda aktif rol almasını sağlayacak özel bir diplomasi stratejisi oluşturulması.
- “Avrupa Konseyi Yapay Zeka Çerçeve Sözleşmesi”nin İmzalanması: Küresel gelişmeler dikkate alınarak bu sözleşmenin imzalanması için gerekli adımların atılması.
- “Ulusal Yapay Zeka Güvenlik Stratejisi”: Siber Güvenlik Başkanlığı, Savunma Sanayii Başkanlığı, TSK ve istihbarat kurumları iş birliğinde, siber tehditleri proaktif tespit eden yerli yapay zeka altyapılarının geliştirilmesi için bir strateji hazırlanması.
- “Türkiye Yapay Zeka Kanunu”: İnsan odaklı, etik ilkelere uygun, esnek ve inovasyon odaklı, güvenilir yapay zeka damgası ve sertifikasyon süreçlerini getirecek çerçeve bir kanun hazırlanması.
Kamu Hizmetlerinde ve TBMM’de Yapay Zeka Dönüşümü
Raporda, sağlık, tarım, adalet, vergi uyumu, afet yönetimi ve akıllı şehirler gibi kritik kamu hizmetlerinin yapay zeka ile desteklenmesi önerildi. Ayrıca, TBMM çalışmaları için gerçek zamanlı deşifre, çok dilli çeviri ve otomatik özetleyici araçların kalıcı olarak devreye alınması, TBMM Tutanak Bilgi Sistemi’nin Akıllı Yasama Destek Modülleri ile genişletilmesi ve bir Parlamento Yapay Zeka Kullanım İlkeleri Rehberliği hazırlanması tavsiye edildi.
Diğer önemli öneriler arasında; Türk Devletleri Teşkilatı ile ortak Türkçe büyük dil modelleri geliştirilmesi, bir “Türk Veri Havuzu” oluşturulması, “Dijital Yetenek Haritası” çıkarılması, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile Siber Güvenlik Başkanlığı üyelerinden oluşacak bir “Yapay Zeka Etik Kurulu” kurulması ve Yapay Zeka Süper Bilgisayar Merkezleri kurulması yer aldı.
Komisyon Başkanı Dönmez, raporun stratejik bir yol haritası olduğunu vurgulayarak, “TBMM olarak bizler bu dönüşümün seyircisi olamayız. Yasama organı olarak görevimiz; yön vermek, düzenlemek, dengelemek ve toplumsal faydayı maksimize etmektir” dedi ve sözlerini şöyle tamamladı: “Türkiye, yapay zeka çağında edilgen bir ülke olmayacaktır. Türkiye, dijital dönüşümün sadece tüketicisi değil, üreticisi ve düzenleyicisi olacaktır.”