Nöbetçi Eczaneler
Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK), bir eğlence mekanının ‘damsız giriş yok’ uygulamasını cinsiyet temelinde ayrımcılık olarak değerlendirerek tarihi bir karara imza attı. İşletmeye, kanunda öngörülen üst sınırdan 256 bin 357 lira idari para cezası kesildi.
Olay Nasıl Gelişti?
Olay, 8 Şubat 2025 tarihinde Ankara’da kafe, restoran ve canlı müzik kulübü olarak hizmet veren bir işletmede yaşandı. İki erkek, düzenlenen müzik etkinliğine biletleriyle katılmak için mekana gittiler. Ancak kapıdaki güvenlik görevlileri, kendilerine “damsız giriş yapılamaz” diyerek içeri almadı.
Başvurucular, biletlerini göstermelerine ve bilet ücretlerinin iade edilebileceğinin söylenmesine rağmen mekandan uzaklaştırıldı. İşletmeye elektronik posta ile yapılan şikayete verilen yanıtta ise, “içerideki kadın-erkek dengesinin sağlanması ve kadın misafirlerin huzurunun korunması” amacıyla bu tür uygulamaların yapılabildiği ifade edildi.
TİHEK’in Çarpıcı Kararı ve Gerekçesi
Konuyu inceleyen TİHEK, işletmenin savunmasını ve etkinlik kurallarını inceledi. Kurul, başvurucuların yalnızca erkek olmaları nedeniyle mekana alınmadığının anlaşıldığını ve bunun cinsiyet temelinde doğrudan farklı muamele teşkil ettiğine hükmetti.
Kararda dikkat çeken gerekçeler şöyle sıralandı:
- Erkeklerin alkol aldığında kadınları rahatsız edeceği yönündeki varsayım, toplumsal önyargılara dayanıyor ve somut bir gerekçesi bulunmuyor.
- Olası olumsuz durumların önlenmesi için güvenlik önlemlerinin artırılması gibi alternatif tedbirler uygulanabilirdi.
- Uygulama, 6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu kapsamında ayrımcılık yasağını ihlal ediyor.
İhlalin niteliği, toplumsal önyargılara dayanması ve korunmak istenen kamusal menfaat göz önüne alınarak, işletmeye kanuni üst sınırdan 256 bin 357 lira idari para cezası uygulanmasına karar verildi.
Avukattan Yorum: “Karar Yerinde”
Konuya ilişkin değerlendirmede bulunan Avukat Ayşenur Akdemir Çelik, TİHEK kararının önemine vurgu yaptı. Çelik, şu ifadeleri kullandı:
“Gerek kadınlar gerekse erkekler, birçok eğlence mekanında ‘damsız giriş olmaz’ uygulamasının bulunduğunu bilmektedir ve mekanlar da giriş kurallarını bu doğrultuda belirlemektedir. Ancak somut olayda herhangi bir bireysel değerlendirme yapılmaksızın, yalnızca ‘damsız giriş olmaz’ denilerek, kişilerin mekana alınmaması hukuken sorunlu görülmüştür. Bu durumun temelinde cinsiyet temelli bir ayrımcılık bulunmaktadır.”
Çelik, işletmenin savunmasında bu uygulamayı kadın müşterileri korumak amacıyla yaptığını ifade ettiğini ancak “erkek müşterilerin potansiyel olarak zarar vereceği varsayımıyla hareket edilmesinin toplumsal ayrımcılığa yol açtığını” söyledi. Hükmedilen cezanın yüksek olduğunu ancak kararın yerinde olduğunu düşündüğünü belirtti.
Yargı ve İnsan Hakları Alanında Önemli Bir Emsal
TİHEK’in bu kararı, özel işletmelerin müşteri kabul politikalarında cinsiyet ayrımcılığına dayalı genel yasaklar getiremeyeceğine dair önemli bir emsal niteliği taşıyor. Karar, benzer uygulamaların yaygın olduğu eğlence sektöründe, işletmeleri giriş kurallarını gözden geçirmeye ve bireysel değerlendirmeye dayalı, ayrımcı olmayan politikalar geliştirmeye zorlayacak.
Bu kararla birlikte, Türkiye’de insan hakları ve eşitlik ilkelerinin, özel sektör faaliyetleri üzerindeki denetim ve yaptırım gücünün ne kadar etkili olabileceği bir kez daha ortaya konmuş oldu.