Nöbetçi Eczaneler
Akdeniz Üniversitesi’nde yapılan ve TÜBİTAK tarafından desteklenen bir araştırma, dijital habercilikteki ‘tıklama tuzağı’ başlıkların okuyucuda öfke, endişe ve alay duygusu oluşturduğunu ortaya koydu. Araştırma, bu yöntemin uzun vadede medyaya duyulan güveni ciddi şekilde zedelediğini belirledi.
Genç Araştırmacıdan Çarpıcı Proje
Akdeniz Üniversitesi (AÜ) İletişim Fakültesi bünyesinde hayata geçirilen araştırma, TÜBİTAK 2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı kapsamında desteklendi. ‘Gazetecilikte Tıklama Tuzağı Başlıklarına Okuyucu Tepkileri’ başlıklı projenin yürütücülüğünü Radyo, Televizyon ve Sinema Bölümü 2’nci sınıf öğrencisi Zeynep Peker üstlenirken, danışmanlığını Gazetecilik Bölümü Araştırma Görevlisi Ahsen Demircioğlu yaptı.
Projenin çıkış noktasını sosyal medyada karşılaştığı yanıltıcı başlıklar olduğunu belirten Zeynep Peker, “Sosyal medyada karşıma çıkan haberlerde başlıkla içerik arasında fark olduğunu fark ettim. Merakla tıkladığım haberlerde, beklentiyle içerik uyuşmuyordu. Sadece ben değil, çevremdeki birçok kişi aynı durumu yaşıyordu.” dedi.
1000 Kullanıcı Yorumu İncelendi
Araştırmada, sosyal medya platformu ‘X’ üzerinden tıklama tuzağı başlıklarla oluşturulmuş haberlerin altına yapılan yaklaşık 1000 kullanıcı yorumu incelendi. 6 aylık süreçte toplanan veriler, büyük-küçük harf düzenlemeleri, emoji temizleme ve veri ayıklama aşamalarından geçirilerek analiz edildi.
Çalışmanın iki aşamalı yürütüldüğünü belirten danışman Ahsen Demircioğlu, “İlk aşamada program tabanlı duygu analizi yaptık. İkinci aşamada ise Türkçedeki duygu bağlamını kaybetmemek adına iki kodlayıcıyla manuel analiz gerçekleştirerek temaları ortaya çıkardık.” ifadelerini kullandı.
En Yoğun Duygular: Öfke ve Endişe
Araştırmada kullanıcı tepkileri mutluluk, üzüntü, öfke, korku, iğrenme ve şaşkınlık olmak üzere altı temel duygu kategorisi üzerinden değerlendirildi. Elde edilen sonuçlara göre en yoğun duyguların korku, endişe, eğlenme/alay ve öfke olarak ortaya çıktığı tespit edildi.
Ahsen Demircioğlu, “Okuyucular, bu başlıkların tıklama tuzağı olduğunu fark edebiliyor ve çoğunlukla öfke ya da endişe ile tepki veriyor. Aynı zamanda alaycı yorumlar da öne çıkıyor.” şeklinde konuştu.
Güvenilirlik Uzun Vadede Zedeleniyor
Kullanıcı tepkilerinin yalnızca haber içeriğine değil, doğrudan gazetecilere ve medya kuruluşlarına yöneldiğini ifade eden Demircioğlu, bu durumun medyaya duyulan güvenle doğrudan ilişkili olduğunu vurguladı.
Demircioğlu, araştırmanın çarpıcı sonucunu şu sözlerle açıkladı: “Tıklama tuzağı, kısa vadede etkileşim getirebilir. Ancak uzun vadede medya güvenilirliğini olumsuz etkiliyor. Gazetecilerin bu dengeyi gözetmesi gerekiyor.”
Geleceğin İletişimcilerine Önemli Görev
Geleceğin iletişimcilerinin bu konuda fark yaratabileceğini belirten Demircioğlu, “Bunların saptanması, çevreye anlatılması, bilinçli bir iletişimci olması hem fakültemiz hem de kendileri adına çok önemli. O yüzden bu proje küçük bir sonuç gibi gözükse de aslında gelecekteki genç iletişimciler açısından büyük öneme sahip.” dedi.
TÜBİTAK desteğiyle yürüttüğü projeyi akademik kariyerinde önemli bir adım olarak gördüğünü ifade eden Zeynep Peker ise, “Bu tür projeler genç araştırmacılar için büyük motivasyon kaynağı.” şeklinde konuştu.
Araştırma, dijital medya etiği ve gazetecilik standartları konusunda önemli veriler sunarken, tıklama tuzağı başlıkların medya sektörü üzerindeki olumsuz etkilerini bilimsel olarak ortaya koymuş oldu.