Anayasa Mahkemesi (AYM), cinsiyet değişikliği için mahkemeden izin alınmasını öngören Türk Medeni Kanunu hükmünün iptali istemiyle yapılan başvuruyu reddetti. Yüksek Mahkeme, düzenlemenin anayasaya aykırı olmadığına karar verdi.
Yerel Mahkemeden AYM’ye Kritik Başvuru
Yerel bir mahkeme, cinsiyet değişikliğine izin verilmesinin biyolojik cinsiyet farklılığını hukuken ortadan kaldırdığı, askerlik hizmeti ve bazı çalışma alanlarında cinsiyete göre yapılan düzenlemeleri etkisiz hale getirdiği gerekçesiyle AYM’ye başvurmuştu. Başvuruda, kuralın anayasaya aykırı olduğu savunularak Türk Medeni Kanunu’nun ilgili hükmünün iptali talep edilmişti.
‘Mahkeme İzniyle Sınırlama Getiriliyor’
Başvuruyu inceleyen AYM, özel hayata saygı hakkının, kişinin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkını da kapsadığını belirtti. Yüksek Mahkeme, cinsiyet değişikliğinin mahkeme iznine bağlanmasının bu haklara bir sınırlama getirdiğini ancak bunun kanunla düzenlendiğini ve belirli kurallara bağlandığını ifade etti.
Kararda, Türk Medeni Kanunu’nun cinsiyet değişikliği sürecini aşamalı olarak düzenlediği, ilk aşamada kişinin cinsiyet değiştirmeye uygun olup olmadığının mahkeme tarafından değerlendirilmesinin öngörüldüğü kaydedildi. Bu şartın, kişilerin gereksiz tıbbi müdahalelere maruz kalmasını önlemeyi ve kamu düzenini korumayı amaçladığı belirtildi.
‘Düzenleme Anayasaya Aykırı Değil’
Yüksek Mahkeme, mahkeme izni şartının demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun ve ölçülü bir sınırlama olduğu sonucuna vardı. Ayrıca cinsiyet değişikliği talepleriyle ilgili mahkeme kararlarının yargı denetimine açık olduğuna dikkat çekildi.
AYM, cinsiyet değişikliği hakkının herkese tanınan sınırsız bir hak olmadığını, kanunda belirtilen şartları taşıyan ve cinsiyet değiştirmenin tıbben gerekli olduğu değerlendirilen kişiler için öngörüldüğünü belirterek, düzenlemenin anayasaya aykırı olmadığına ve itirazın reddine karar verdi.
