Nöbetçi Eczaneler
Dervişoğlu: ‘Üniter yapıyı korumak, güçlü bir parlamenter denge mekanizmasıyla mümkündür’
İYİ Parti Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu, partisinin düzenlediği ‘İyilik İçin Adalet: Türk Hukuk Çalıştayı’nda önemli açıklamalarda bulundu. Dervişoğlu, üniter devlet yapısının korunmasının ancak güçlü bir parlamenter denge mekanizmasıyla mümkün olabileceğini vurgulayarak, aksi takdirde merkezi otoritenin keyfileşeceğini belirtti.
İYİ Parti Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu, 13-14 Haziran tarihlerinde Ankara’da bir otelde düzenlenen ‘İyilik İçin Adalet: Türk Hukuk Çalıştayı’nın kapanış programında konuştu.
Programa, akademisyenler, hukukçular, sivil toplum kuruluşu temsilcileri ve partililer katıldı. Dervişoğlu, çalıştay sonucunda hazırlanacak Türk Hukuku Vizyon Belgesi’nin kamuoyuyla paylaşılacağını ifade etti. Dervişoğlu, “Bu belgenin her maddesi, bu salonlarda yaşanan tartışmanın, bu insanların tecrübesinin ve bu milletin acıyla kazanılmış derslerinin özüdür” dedi.
Üç temel hat
Dervişoğlu, çalıştayda Türkiye’nin devlet yapısına ilişkin temel tercihlerin masaya yatırıldığını belirterek, “Üniter devlet yapısı, tartışmasız bir uzlaşma zemini olarak teyit edildi. Türkiye’nin coğrafi, tarihi ve toplumsal gerçekliği, üniter devlet anlayışını yalnızca bir tercih değil, bir zorunluluk olarak ortaya koymaktadır” diye konuştu. Ancak bu uzlaşının hemen ardından şu tespitin yapıldığını söyledi: “Üniter yapıyı korumak, güçlü bir parlamenter denge mekanizmasıyla mümkündür. Yoksa üniter devletin içi boşalır, merkezi otorite keyfileşir ve o keyfiliği engelleyecek kurumsal güvenceler ortadan kalkar.”
Çalıştay katılımcılarının çizdiği 3 temel hattı açıklayan Dervişoğlu, şu ifadeleri kullandı:
- Yürütmenin yasamaya karşı gerçek anlamda sorumlu olması
- Cumhurbaşkanlığının tarafsız ve partisiz bir kurum olması
- Meclis’in onay makamı değil, gerçek anlamda yasa yapan ve denetleyen bir kurum olması
Dervişoğlu, “Bu 3 unsur bir arada olmadığında, sistemin adı ne olursa olsun hukuk devleti zarar görür” diyerek uyarıda bulundu.
‘Kamu İhale Kanunu’nun ruhu tersine çevrildi’
Çalıştayda ‘hukuk devleti’ kavramının teorik çerçevesi ile uygulamalarının ele alındığını kaydeden Dervişoğlu, “Hakkını talep etmek, bir bireyin salt kendine karşı değil, topluma karşı da görevidir. Bu cümle, hukuk devleti revizyonu tartışmasının merkezinde yer alır” dedi. Hukuk devletinin, vatandaşın hakkını talep edebildiği, bu talebin meşru ve işler mekanizmalar aracılığıyla karşılandığı düzen olduğunu belirten Dervişoğlu, “Bu talep susturulduğunda ya da karşılıksız kaldığında, hukuk devleti yalnızca bir isimden ibaret kalır” diye konuştu.
Oturumda öne çıkan somut bulgulara da değinen Dervişoğlu, şunları sıraladı:
- AİHM kararlarına uyumun sistematik bir mekanizmadan yoksun olması
- Anayasal hak güvencelerinin ikincil mevzuatla fiilen daraltılması
- ‘Hukuk devleti’ söyleminin bazen hukukun araçsallaştırılmasını meşrulaştırmak için kullanılması
Mali hukuk oturumunun çalıştayın en somut ve teknik tartışmalarının yaşandığı bölüm olduğunu belirten Dervişoğlu, “Türkiye’nin kamu ihale mevzuatına ilişkin tespitler, son derece çarpıcıydı. Kamu İhale Kanunu’nun yürürlüğe girişinden bu yana eklenen istisna hükümlerinin sayısı ve kapsamı, yasanın ruhunu fiilen tersine çevirmiştir. Şeffaflığı esas alan bir kanun, şeffaflığı devre dışı bırakan istisnalar dizisine dönüşmüştür” dedi.
‘Yolsuzluk için zemin hazırlanır’
Sayıştay’ın denetim yetkisinin fiili sınırlarının da ayrıca ele alındığını söyleyen Dervişoğlu, “Bazı kamu kurumları ve kamu iktisadi teşebbüsleri üzerindeki Sayıştay denetiminin daraltılmış olması, hesap verebilirlik mekanizmasını işlevsizleştiren temel bir sorundur. Kamu parasının nereye gittiğini bağımsız biçimde denetleyen bir kurumun olmadığı yerde, yolsuzluk için zemin hazırlanmış olur” ifadelerini kullandı.
Türkiye’nin bu alandaki reform gündeminin hem bir siyasi tercih hem de ekonomik zorunluluk olarak önünde durduğunu kaydeden Dervişoğlu, “Özgürlük ve kalkınma, zıt değil; birbirini besleyen kavramlardır” dedi.
Üç kritik sınav
Kamuoyuyla paylaşılacak Türk Hukuku Vizyon Belgesi’nin öndeyişi olan raporun çalıştayın ilk somut meyvesi olduğunu ifade eden Dervişoğlu, her büyük belgede 3 kritik sınav olduğunu söyledi. Bunları şu şekilde sıraladı:
Birinci sınav meşruiyettir: “Bu belge, bir siyasi partinin kararı değildir; Türkiye’nin hukuk dünyasının bütün paydaşlarının iki günlük yoğun çalışmasının ürünüdür.”
İkinci sınav sürdürülebilirliktir: “Türkiye’de pek çok iyi niyet belgesi yazıldı ama pek azı uygulandı. Bu belgenin kaderi farklı olacaksa, iki şart gerekmektedir. Birincisi, belgeyi sahiplenecek güçlü bir savunuculuk ağı olarak bu salondan çıkan her isim kendi alanında bu belgenin takipçisi ve uygulayıcısı olmalıdır. İkincisi, somut bir izleme mekanizması olarak, belgenin önerilerinin hayata geçirilip geçirilmediğini değerlendiren, kamuoyunu haberdar eden bir yapı kurulmalıdır.”
Üçüncü sınav siyasi etkidir: “Bu belge, yalnızca akademik bir referans metni olarak rafta beklemeyecek, Türkiye’nin yaklaşan siyasi döneminde, anayasa tartışmaları, seçim hukuku reformu ve yargı bağımsızlığı meselelerinde referans noktası olacaktır. Ben bunun siyasi sorumluluğunu alıyorum.”
