Nöbetçi Eczaneler
Diyarbakır’ın Ergani ilçesinde doğa yürüyüşü sırasında keşfedilen yeni bir ters lale türü, bilim dünyasına kazandırıldı. Türkiye’de tespit edilen 59’uncu ters lale türü olan bitkiye, keşfeden öğretmen Fuat Okan’ın kızı Berçem’in ismi verildi. Bilimsel adı ‘Fritillaria bercemiae’ olarak belirlenen bitki, aynı zamanda Ergani Lalesi olarak da anılacak.
Doğa Yürüyüşünde Tarihi Keşif
Doğasever öğretmen Fuat Okan ve meslektaşı Muhammed Yalçın, Ergani ilçesindeki Sakız Dağı’nda yaptıkları doğa yürüyüşü sırasında, mor renkli, daha önce görmedikleri bir ters laleyi fark etti. Fotoğraflarını çektikleri bitkiyi, Uzman Biyolog Veysel Sonay ve Bitki Bilim Uzmanı Doç. Dr. Mehmet Maruf Balos’a gönderdiler. Yapılan detaylı saha ve bilimsel incelemeler sonucunda, bitkinin daha önce tanımlanmamış, yepyeni bir tür olduğu anlaşıldı.
Yeni tür, International Journal of Nature and Life Sciences (IJNLS) Uluslararası Doğa ve Yaşam Bilimleri Dergisi’nde yayımlanan bir makale ile resmen bilim dünyasına tanıtıldı. Türkçe adı ‘Ergani Lalesi’ olarak belirlenen bitkinin bilimsel ismi ise, keşfeden öğretmen Fuat Okan’ın kızı Berçem’e ithafen ‘Fritillaria bercemiae’ oldu.
“Kızımın İsmini Ölümsüzleştirmek İstedim”
Bu anlamlı isimlendirme kararını büyük bir mutlulukla karşılayan Fuat Okan, duygularını şu sözlerle ifade etti: “Ben de bir doğaseverim. Muhammed Yalçın hocamızla birlikte sık sık doğa yürüyüşlerine çıkıyoruz. Yürüyüşlerimizden birinde bu çiçeği gördük. Yalçın Hocamız daha önce de bu çiçekle karşılaşmıştı ve bu konularda kendisi daha bilgiliydi. Başta yeni bir tür olduğuna dair bir bilgimiz yoktu. Çiçeğin fotoğraflarını uzmanlara gönderdik. Uzmanlar, bunun yeni bir tür olabileceğini belirtti. Daha sonra alana gelerek ölçüm ve analizlerini yaptılar. Ardından makalesi yayımlandı ve çiçeği keşfedenler olarak isim verme hakkını bize verdiler. Türkçe adı için ‘Ergani Lalesi’ni uygun gördük, çünkü bu çiçeği Sakız Dağı’nda bulmuştuk. Bilimsel adında ise kızımın ismini ölümsüzleştirmek istedim ve bu nedenle ‘Fritillaria bercemiae’ adını verdik.”
Biyolojik Zenginliğin Yeni Bir İfadesi
Keşif ekibinin diğer üyesi Muhammed Yalçın ise bölgenin biyolojik çeşitlilik açısından ne kadar önemli olduğuna dikkat çekti. Yalçın, “Doğada zaman geçirmeyi çok seviyorum. Bu nedenle sık sık doğa yürüyüşlerine çıkıyoruz. Yürüyüşler sırasında gördüğümüz çiçek ve böceklerin fotoğraflarını çekiyor, danıştığımız hocalara göndererek türlerini öğrenmeye çalışıyoruz. Çektiğimiz Ergani Lalesi de bize farklı geldi. Hocalarımıza danıştığımızda bunun yeni bir tür olabileceğini söylediler. Alana gelip yaptıkları incelemelerin ardından makale yazıldı ve geçen hafta yayımlandı. Böylece bu tür, dünya literatürüne yeni bir tür olarak geçti. Türkçe adı ‘Ergani Lalesi’ olan bu bitkinin bilimsel adı, Fuat Hocamızın kızının ismine ithafen verildi. Dünyada yaklaşık 175 tür ters lale bulunmaktadır ve coğrafyamız bu açıdan oldukça zengindir. Biyolojik çeşitlilik bakımından da önemli bir potansiyele sahibiz. Bu nedenle bu türlere sahip çıkmalıyız. Son olarak keşfettiğimiz Ergani Lalesi, dünyada yalnızca Sakız Dağı’nda bulunmaktadır. Çiçek açtıktan yaklaşık 15 gün sonra yapraklarını dökerek meyve verme sürecine girer ve yaklaşık bir ay içinde yaşam döngüsünü tamamlar. Bu tür, Türkiye’de kayda geçen 59’uncu ters lale türü olmuştur. Türkiye’de toplam 35 endemik ters lale türü bulunmaktadır” diye konuştu.
“Bu Türlerin Korunması Gerekiyor”
Bitkiyi bilimsel olarak inceleyen Doç. Dr. Mehmet Maruf Balos, bu tür endemik bitkilerin herkes tarafından korunması gerektiğini vurgulayarak şu açıklamalarda bulundu: “İki kafadar, doğasever öğretmen arkadaşım doğa yürüyüşleri sırasında Ergani’nin Sakız Dağı’na çıkıyorlar ve burada çeşitli ilgin fotoğraflar çekiyorlar. Özellikle bir ters lale bunların ilgisini çekiyor ve bunlar fotoğraflarını çekip bana ve Elazığ’da bilim uzmanı Veysel Sonay’a atıyorlar. Bizler bitkiyi yerinde görmek için alana gittik ve bitkiyi yerinde inceleyerek bitkinin gerçekten yeni bir tür olduğuna karar verdik. Buna karar verirken de ölçüp, biçip ve alanda fotoğrafladık. Bunu da vakit geçirmeden makale haline getirip, bir bilimsel dergiye gönderdik. Ve sonuç olarak yeni tür bitkimizin bilim dünyası için yeni olduğunu bütün dünya ile paylaşıyoruz. Bitkimiz, Zambakgiller familyası dediğimiz ‘Liliaceae’ familyasında, ‘Fritillaria’ cinsine ait. Dünyada 175 civarı Fritillaria türü var. Bu türlerin 59’u Türkiye’de ve bunun yaklaşık 35’i endemik. Yani yarısı endemik olan bir cinsin yeni bir üyesi ile sizi tanıştırmış oluyoruz.”
