Kürtçe Edebiyatın Hazinesi: ‘Jaba Koleksiyonu’ Tanıtıldı

Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın katkılarıyla hayata geçirilen, Kürtçe klasik eserlerin yer aldığı Aleksandre Jaba Koleksiyonu’nun tanıtım toplantısı, Mardin Artuklu Üniversitesi’nde (MAÜ) gerçekleştirildi. 15 ciltten oluşan bu eşsiz koleksiyon, Kürt dili ve edebiyatı araştırmacıları için büyük önem taşıyor.

Koleksiyonun Geçmişi ve Kapsamı

Rusya’nın Erzurum Konsolosluğu’nu yürüten ve dil bilimi çalışmalarıyla tanınan Aleksandre Jaba’nın, 1850’li yıllarda Molla Mahmud Bayezidi ile birlikte derlediği Kürtçe koleksiyon, yıllar sonra Türkiye’de yayınlanarak ilim âlemine kazandırıldı. Koleksiyonun basım süreci, MAÜ Yaşayan Diller Enstitüsü’nün öncülüğünde başlatıldı. MAÜ Rektörü Prof. Dr. İbrahim Özcoşar ve Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Gülşen Orhan’ın girişimleriyle geçen yıl hız kazanan çalışmalar tamamlandı. Daha önce Rusya’nın St. Petersburg kentindeki bir kütüphanede bulunan ve 13 yıl önce dijital ortama aktarılan eserler, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından basıldı. 39 farklı eser ve toplam 69 el yazması nüshadan oluşan koleksiyonda; Melaye Bate, Ahmedi Hani, Fekiye Teyran gibi önemli Kürt şair ve edebiyatçılarının eserleri yer alıyor.

Rektör Özcoşar: “Kürdoloji Çalışmalarında Dünyada Öncüyüz”

Tanıtım toplantısında konuşan MAÜ Rektörü Prof. Dr. İbrahim Özcoşar, bu koleksiyonun sadece Türkiye için değil, dünya çapındaki Kürt dili araştırmaları için de önemli bir kaynak olduğunu vurguladı. Özcoşar, “Mardin Artuklu Üniversitesi’nde Kürdoloji çalışmaları 2008’in sonunda başladı. 2010’da Yaşayan Diller Enstitüsü’nde Kürt Dili ve Kültürü bölümünün kurulmasıyla mücessem bir hale geldi. Şu ana kadar yaklaşık 2 bine yakın yüksek lisans mezunumuz var. Bunlardan 1400’ü tezsiz, 400’ü de tezli yüksek lisans mezunu. Aslında Kürt dili çalışmalarıyla sadece Türkiye’de değil, dünyada da öncü olmaya yönelik bir çaba içerisindeyiz” ifadelerini kullandı.

Rektör Özcoşar, koleksiyonun Türkiye’ye getirilme sürecine de değinerek, “Bu çalışma 19’uncu yüzyılın ikinci yarısının hemen başlarında Erzurum Konsolosu Alexander Jaba’nın Molla Mahmud Bayezidi ile irtibat kurarak topladığı bir koleksiyon. 2013’te merhum Kadri Yıldırım’ın çalışmaları ve üniversite yönetimimizin desteğiyle dijital ortama aktarılıp Türkiye’ye getirildi. Kadri Hoca çok yoğun bir çaba içinde bu koleksiyonu dijital ortama aktarıp Türkiye’ye getirilmesini sağladı. Sonraki süreçte yayınlanması hep gündemdeydi ama uzun süre bir dijital koleksiyon olarak kaldı” diye konuştu.

Kültür Bakanlığı ve Üniversite İşbirliği

Koleksiyonun yayın serüvenine dair bilgi veren Prof. Dr. Özcoşar, “Yaşayan Diller Enstitüsü Müdürü Doç. Dr. Ahmet Kırkan’ın 2019’da koleksiyonu yeniden gündeme getirmesi ve 2025 yılında Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Gülşen Orhan’ın girişimleriyle Kültür ve Turizm Bakanlığı ile üniversitemiz arasında ortak bir protokol imzalandı. Kültür Bakanlığı’nın çok kaliteli, çok üst düzey çabalarıyla yayınlanmış oldu. Bundaki en önemli gurur kaynaklarımızdan biri de akademik çalışmayı yapan ekibin tamamının üniversitemizin öğretim üyelerinden oluşuyor olmasıdır” dedi.

Toplantı, katkılarından dolayı çalışmada yer alan öğretim görevlilerine teşekkür belgelerinin verilmesiyle sona erdi.

Görüntü Dökümü: Toplantıdan genel ve detay görüntüler, katılımcılar, Rektör İbrahim Özcoşar’ın konuşması.