Kiralık Araçlarda Devrim: 6 Yaş Üstü Araçlar Kiralanamayacak!

Ticaret Bakanlığı, araç kiralama sektöründe hizmet kalitesini artırmak, kayıt dışılığı ve haksız rekabeti önlemek amacıyla hazırladığı yeni yönetmeliği Resmi Gazete’de yayımladı. 1 Ocak 2027’de yürürlüğe girecek olan yönetmelik, tüketicilerin kiralık araç süreçlerinde karşılaştığı sorunlara köklü çözümler getiriyor.

Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan ‘Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik’ ile birlikte, 6 yaşından büyük ve 180 bin kilometrenin üzerindeki araçlar artık kiraya verilemeyecek. Bu düzenleme, tüketicilerin daha güvenli ve kaliteli araçlara erişimini sağlamayı hedefliyor.

Yönetmeliğin Kapsamı ve İstisnalar

Yeni yönetmelik, yalnızca tüketiciler tarafından gerçekleştirilen kiralamaları kapsıyor. Kiracısı tüketici olmayan kısa süreli kiralamalar, uzun süreli kiralamalar ve kamp taşıtı kiralamaları yönetmelik kapsamı dışında tutuldu. Bu sayede sektörün dinamikleri korunurken, tüketici hakları güçlendiriliyor.

Yetki Belgesi Zorunluluğu ve Denetim

Yönetmeliğin en önemli maddelerinden biri, ticari faaliyet kapsamında motorlu kara taşıtı kiralayan işletmelerin artık yetki belgesi alma zorunluluğu. Yetki belgesi almak isteyen işletmelerin, meslek odasına kayıtlı olması, vergi mükellefi bulunması ve iş yerinin belirli özellikleri taşıması gerekiyor. Ayrıca işletme sorumlularının en az ilköğretim mezunu olması, belirli suçlardan hüküm giymemiş bulunması ve Mesleki Yeterlilik Kurumu onaylı ‘Seviye 4’ mesleki yeterlilik belgesine sahip olması şartı aranıyor.

Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi Kuruluyor

Motorlu kara taşıtı kiralama faaliyetleri ile kiralamaya konu taşıtların takip ve kontrolü amacıyla, Ticaret Bakanlığı tarafından 1 Ocak 2027 tarihine kadar Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi kurulacak. Yetki belgesi başvuruları ve diğer tüm işlemler bu sistem üzerinden gerçekleştirilecek. Bu sistem, sektördeki şeffaflığı artırmak ve kayıt dışılığı önlemek için atılmış önemli bir adım.

Araçlara Yaş ve Kilometre Sınırı

Tüketici güvenliğinin artırılması amacıyla kiralamaya konu taşıtların nitelikleri yeniden belirlendi. Buna göre; klasik taşıtlar hariç olmak üzere 6 yaşından büyük araçlar kiraya verilemeyecek. Ayrıca, 180 bin kilometrenin üzerinde olan taşıtlar ile elektrikli taşıtlarda 300 bin kilometrenin üzerinde olan taşıtlar kiralanamayacak. Periyodik bakımı zamanında yaptırılmayan veya ağır hasar kaydı bulunan taşıtların kiraya verilmesi de yasaklanacak.

Asgari Araç ve Nitelik Şartı

Kiralama işletmelerinin sahip olması gereken asgari taşıt sayıları da netleştirildi. Büyükşehir belediyesi olan illerin nüfusu 30 bini geçen ilçelerinde faaliyet gösteren işletmelerin, en az 5’i işletme adına tescilli olmak üzere toplam en az 10 taşıta sahip olması gerekiyor. Nüfusu 30 bini geçmeyen ilçeler ile büyükşehir belediyesi olmayan illerde ise işletmelerin en az 2’si işletme adına tescilli olmak üzere toplam en az 5 taşıta sahip olması şartı getiriliyor.

Büyükşehir belediyesi olan illerin nüfusu 30 bini geçen ilçelerinde faaliyet gösteren işletmelerin filolarında, birinin Türkiye’de üretilmesi koşuluyla en az 2 hibrit veya yalnızca elektrik motorlu taşıt bulundurması zorunlu hale getirildi. Bu düzenleme ile çevre dostu ulaşımın teşvik edilmesi ve yerli üretimin desteklenmesi hedefleniyor.

Tüketicinin Depozito ve İptal Hakkı

Yönetmelik, tüketicilerin kiralama süreçlerinde karşılaşabileceği mağduriyetlerin önlenmesine yönelik önemli düzenlemeleri de kapsıyor. Depozito tutarına sınır getirilirken, alınabilecek depozito; 1 ila 6 günlük kiralamalarda en fazla 3 günlük kira bedeli, 7 ila 29 günlük veya haftalık kiralamalarda ise en fazla 7 günlük kira bedeli ile sınırlandırıldı. Taşıtın tüketici tarafından iade edilmesini takip eden 7 gün içerisinde depozitonun iade edilmesi zorunlu hale getirildi.

Ön ödemeli rezervasyonlarda ise taşıtın teslimine 24 saatten az süre kalmamış olması kaydıyla tüketiciye, rezervasyon tarihinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve kesinti yapılmaksızın rezervasyonda değişiklik yapma veya rezervasyonu iptal etme hakkı tanınıyor.

Keyfi Ücret Talebi Yok

Olağan kullanımdan kaynaklanan aşınma ve yıpranmalar için tüketiciden herhangi bir bedel talep edilemeyecek ve bu gerekçelerle depozitodan kesinti yapılamayacak. İşletmeler, mevsim şartları ile trafik ve kiracı güvenliğinin gerekli kıldığı hallerde kış lastiği sağlamakla yükümlü olacak. Sigorta güvenceleri kiralama bedeline dahil edilecek; kiracının sigortadan yararlanma hakkının ek bir ücret veya şarta bağlanması yasaklanacak. Ayrıca sigorta tahkim kararı veya ilam niteliğinde başka bir karar bulunmaksızın, değer kaybı nedeniyle kiracıdan herhangi bir bedel talep veya tahsil edilemeyecek.

İlan İçin Yetki Belgesi Zorunluluğu

Aracı platformlar ve ilan platformları da yönetmelik kapsamına alındı. Bu platformların haksız ticari uygulamalarda bulunmaları yasaklanırken, kiralama ilanı veren işletmelerin yetki belgesine sahip olup olmadıklarını kontrol etmeleri zorunlu hale geldi. Yetki belgesi bulunmayan işletmelerin bu platformlara üye olması ve ilan vermesi engellenerek, tüketicilerin internet ortamındaki kiralama işlemlerinde de korunması sağlanıyor.

Geçiş Süreci ve Yürürlük Tarihi

Sektörün yeni düzenlemeye uyum sağlayabilmesi ve gerekli sistem altyapısının oluşturulabilmesi amacıyla yönetmelik, 1 Ocak 2027 tarihinde yürürlüğe girecek. Mevcut işletmelere yetki belgesi almaları için 1 Temmuz 2027 tarihine, asgari taşıt sayısı ve taşıt niteliklerine ilişkin şartları sağlamaları için ise 1 Ocak 2028 tarihine kadar süre tanınıyor. Aracı platformlar ve ilan platformları için de uyum süreci öngörülüyor. Bu platformlar ile kiralama işletmeleri arasında Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce imzalanmış sözleşmelerin 1 Temmuz 2027 tarihine kadar Yönetmeliğe uygun hale getirilmesi gerekiyor.

Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik ile kiralama süreçlerinde şeffaflık ve hesap verebilirliğin artırılması, sözleşme koşullarının netleştirilmesi, tüketici haklarının güçlendirilmesi ve kiralanan taşıtların teknik yeterlilik standartlarının yükseltilmesi hedefleniyor. Düzenleme aynı zamanda kayıt dışı faaliyetlerin ve haksız rekabetin önüne geçerek sektörde adil ve sürdürülebilir bir rekabet ortamının tesis edilmesine katkı sağlayacak.