Malatya’nın Battalgazi ilçesinde, Selçuklu dönemine ait önemli izler taşıyan Kırk Kardeşler Mezarlığı’nda arkeolojik kazıların yanı sıra onarım ve restorasyon çalışmaları hız kesmeden sürüyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın onayıyla yürütülen çalışmalar, 13, 14 ve 15’inci yüzyıllara ait mezarları ve mezar taşlarını gün yüzüne çıkararak bölgeyi önemli bir tarihi turizm destinasyonu haline getirmeyi hedefliyor.
Kırk Kardeşler Mezarlığı’nda Restorasyon Çalışmaları
Battalgazi ilçesi Karahan Mahallesi’nde bulunan ve yaklaşık 112 dönümlük bir alanı kaplayan Kırk Kardeşler Mezarlığı, İpek Yolu üzerindeki stratejik konumuyla birçok medeniyete ev sahipliği yapmış Malatya’nın kültürel zenginliğini gözler önüne seriyor. Selçuklu mirasının önemli bir parçası olan mezarlıkta, dönemin taş işçiliği ve süsleme sanatından örnekler taşıyan lahit tipi mezarlar, çerçeveli ve kapaklı taşlar ile bitkisel ve geometrik motifli mezar taşları bulunuyor.

Bölgede incelemelerde bulunarak kazı heyetinin çalışmalarını yerinde takip eden Malatya Valisi Seddar Yavuz, kentin Anadolu’nun Türkleşmesi ve İslamlaşması sürecindeki önemine vurgu yaptı. Vali Yavuz, mezarlığın Ahlat’taki Selçuklu Meydan Mezarlığı ile çağdaş olduğunu belirterek, bu alanın ecdada hürmetin ve Anadolu’nun tapusunun korunması açısından büyük bir değer taşıdığını ifade etti.
“İçinde bulunduğumuz Eski Malatya diye tabir ettiğimiz alan, özellikle Selçukluların önemli eserler bıraktığı, ecdadımızın önemli isimlerinin meftun olduğu çok kıymetli bir mezarlıkta şu anda bulunuyoruz. Kırk Kardeşler Mezarlığı, özellikle hem Malatya’mızın hem Anadolu’nun İslamlaşması ve Türkleşmesindeki rolünü ortaya çıkaracak geçmişte birtakım faaliyetler, kazı çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Ancak bu alan oldukça büyük bir alandır ve yaklaşık 112 dönüm üzerinde mezarlık bulunuyor. Özellikle şunu ifade etmem gerekir bu alandaki 13’üncü, 15’inci yüzyıllara ait mezarlar ve 14’üncü yüzyılda Selçuklu dönemine ait mezar taşları bulunmaktadır. İki kümbeti ve özellikle çerçeveli, kapaklı, taşlı ve lahit tipindeki mezarlar ile bitkisel ve geometrik motifli mezar taşları dönemin taş işi ve süsleme sanatından örnekler oluşturmaktadır. Arkeologların ifade ettiği kadarıyla bu mezarlık, aynı zamanda Bitlis Ahlat’taki Selçuklu meydan mezarlığıyla çağdaş olduğunu ifade ediyorlar. Dolayısıyla bu yönüyle de çok kıymetli bir alan olduğunu söylemem gerekir. Şeyh Battalgazi’nin de yine Malatya’mızda önemli faaliyetleri olmuştur. Ona atfen de bu mezarlar Kırk Kardeşler Mezarlığı olarak da ifade edilmektedir. Kültür ve Turizm Bakanlığımızın onayıyla buradaki mezar taşlarının tekrar hayata geçirilmesi, ortaya çıkarılması, eğer zarar görenler varsa bunların tamir edilerek güzel bir şekilde ortaya çıkarılmasını amaçlıyoruz. Diğer taraftan Eski Malatya’da bulunan medreseler dahil olmak üzere bunların rölövelerini çıkarmak suretiyle önümüzdeki yıllar içerisinde de bunların restorasyonları gerçekleştirerek Eski Malatya’yı bugün Anadolu’da Selçukluların önemli izleri bulunan şehirlerin daha üzerinde eserler olduğunu ortaya çıkararak önemli bir tarihi turizm destinasyonu haline getirmeyi hedefliyoruz. Bunları gerçekleştirdiğimizde inanıyorum ki Arslantepe’si ile, Eski Malatya’sı ile, Ulu Cami’si ile, kervansarayıyla, medresesiyle, Kırk Kardeş Mezarlığı’yla ve diğer tarihi ve kültürel varlıklarıyla şehrimiz özellikle kültür turizmi, tarih turizmi anlamında önemli bir değer kazanacaktır. Türkler taş işini bilmez falan diye anlatıyorlar. Ahlat’taki mezar taşlarını gördüğünüzde Türklerin gayet iyi taş işçiliği ve sanatkarı olduğunu görürsünüz. Yine buradaki mezar taşlarını gördüğünüzde de mezar işte taşı işlemesi yani taş işlemesi konusunda da üstün bir meziyetleri olduğunu ifade etmem gerekir. Dolayısıyla her zaman arkeolojik kazılar uzun süren kazılardır. Ama hedefimiz burayı ecdadımıza hürmet ve saygı anlamında, en önemli kısmı bu. Çünkü Anadolu’nun tapusu mezarlarımızdır. O yüzden Anadolu’nun tapusu olan mezarlarımıza sahip çıkacağız.”

Malatya’nın Tarihi ve Kültürel Değerleri
Malatya, tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmış, İpek Yolu üzerindeki konumu sayesinde kültürel ve ticari açıdan önemli bir merkez olmuştur. Arslantepe Höyüğü, Ulu Cami, Eski Malatya kent dokusu ve çeşitli kervansaraylar, kentin zengin tarihi mirasının sadece birkaç örneğini oluşturuyor. Kırk Kardeşler Mezarlığı’nda yürütülen restorasyon çalışmaları, bu mirasın korunması ve gelecek nesillere aktarılması açısından büyük bir önem taşıyor.

Uzman ekipler tarafından yürütülen kazı ve restorasyon çalışmaları, bölgedeki tarihi dokunun gün yüzüne çıkarılmasını sağlarken, aynı zamanda Malatya’nın kültür turizmi potansiyelini de artıracak. Vali Seddar Yavuz, çalışmaların tamamlanmasıyla birlikte Eski Malatya’nın önemli bir cazibe merkezi haline geleceğini vurguladı.

Yetkililer, restorasyon sürecinin titizlikle sürdürüldüğünü ve tarihi mirasa sahip çıkmanın önemine dikkat çekiyor. Çalışmalar tamamlandığında, Kırk Kardeşler Mezarlığı’nın sadece Malatya için değil, tüm Türkiye için önemli bir tarih ve kültür turizmi noktası olacağı belirtiliyor.


