Nöbetçi Eczaneler
MALATYA – Dünyanın kayısı başkenti olarak bilinen ve kuru kayısı üretiminin yüzde 85’ini karşılayan Malatya’da, üreticiler bu yıl da zirai don kabusuyla karşı karşıya. Geçen yıl yaşanan büyük don felaketinin ardından tedirgin olan çiftçiler, hava sıcaklığının düştüğü gece saatlerinde bahçelerinde nöbet tutarak, saman balyalarını yakmak, su ile sisleme yapmak gibi geleneksel yöntemlerle ürünlerini korumaya çalışıyor.
Kentte, kayısı ağaçlarında çiçek açma döneminin öncesi olan tomurcuklanma evresi başladı. Ancak, rakımı yüksek bölgelerde etkili olan soğuk hava, özellikle kayısı üreticilerini harekete geçirdi. Üreticiler, 12 Nisan 2025’te meydana gelen ve başta kayısı olmak üzere birçok tarımsal üründe büyük zarara yol açan zirai donun tekrarlanmaması için gece gündüz demeden mücadele ediyor.
Gece Nöbeti ve Geleneksel Yöntemler
Üreticilerin en yaygın kullandığı yöntem, bahçe içinde kontrollü bir şekilde saman balyalarını yakarak havayı ısıtmak. Bu yöntemle, özellikle sıcaklığın sıfırın altına düştüğü kritik saatlerde, ağaçların etrafındaki mikro klimayı birkaç derece yükseltmek hedefleniyor. Su ile sisleme yaparak don oluşumunu engellemeye çalışan üreticiler de bulunuyor.
Üreticiler, geçen senenin acı tecrübesiyle bu yıl daha tedbirli olduklarını belirterek, “Geçen yıl emeğimiz heba oldu. Bu yıl ne gerekiyorsa yapacağız. Gece nöbeti tutuyoruz, ateş yakıyoruz. Verdiğimiz emeğin karşılığını almak istiyoruz” ifadelerini kullandı.
Tarım İl Müdürlüğü’nden Uyarı ve Öneriler
Malatya Tarım ve Orman İl Müdürlüğü yetkilileri, sahada sürekli denetim ve bilgilendirme yaptıklarını açıkladı. Ziraat Mühendisi Şevket Fidan, yaptığı açıklamada, “2025 yılında kayısılarımız don felaketini yaşadığı için bu yıl üreticilerimiz çok daha tedirgin. Merkez ve ilçelerde çalışan tüm teknik personellerimiz sürekli sahada. Şu ana kadar il genelinde herhangi bir şiddetli don hadisesi söz konusu değil. Ancak meteorolojik takvimi izleyerek, her an dolu, aşırı yağmur ve şiddetli don olayını görebiliriz. Her daim hazırlıklı olmak gerekiyor” dedi.
Önerilen Modern Yöntemler
Fidan, üreticilere önerdikleri birkaç yöntem olduğunu belirterek şunları söyledi:
“Birincisi, dekara 12-13 ateş ile kontrollü alevle havayı ısıtma, bahçe içini ısıtma olayı. İkinci yöntemimiz, su ile sisleme yöntemidir. Dünyada uygulanan bir yöntemimiz de Kanada modeli dediğimiz rüzgar türbinleri; en etkili olan yöntem aslında budur. 30-40 dekarlık bir alana bir rüzgar türbini kurarak, o bölgenin sıcaklığı eksi 6’dan artı 4’e kadar çıkarılabilir. Maliyeti yüksek olsa da imkanı olan üreticilerimiz için bu yöntem en etkili yöntemdir.”
Fidan, mazot veya lastik yakarak dumanlama yönteminin ise toplu halde uygulanmadığı takdirde çok etkili olmayacağını, bilimsel sonuçlarının da henüz netleşmediğini ifade etti.
Ekonomi ve Geçim Kaynağı İçin Kritik Mücadele
Malatya’da on binlerce ailenin geçim kaynağı olan kayısı üretimi, il ekonomisinin de bel kemiğini oluşturuyor. Yaşanacak bir don felaketi, sadece üreticileri değil, ihracattan nakliyeye, paketlemeden pazarlamaya kadar geniş bir sektörü de olumsuz etkileyecek. Bu nedenle, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın yerel teşkilatı da olası bir don riskine karşı üreticileri uyarmaya ve desteklemeye devam ediyor.
Üreticiler, devletten daha etkin ve maliyetini karşılayabilecekleri modern donla mücadele sistemleri için destek beklediklerini de dile getiriyor. Özellikle rüzgar türbini gibi yüksek maliyetli sistemlerin yaygınlaşması için hibe veya düşük faizli kredi imkanlarının sağlanması talebi öne çıkıyor.
Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nden alınan son tahminlere göre, önümüzdeki günlerde Malatya ve çevresinde gece ve sabah saatlerinde yer yer don olayı bekleniyor. Bu uyarılar, kayısı üreticilerinin bahçelerindeki nöbetlerini ve mücadelelerini daha da yoğunlaştırmasına neden oluyor.
Tarım ve Orman Bakanlığı’nın ilgili birimleri, risk altındaki tüm bölgelerde olduğu gibi Malatya’da da erken uyarı sistemlerini aktif bir şekilde kullanarak, üreticileri anlık hava değişimleri konusunda SMS ve mobil uygulamalar aracılığıyla bilgilendiriyor.
