Nöbetçi Eczaneler
Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın yoğun çabaları sonucunda, ABD’deki Denver Sanat Müzesi’nden İzmir Smyrna Antik Kenti kökenli 1500 yıllık mermer heykel başı Türkiye’ye iade edildi. Eserin yasa dışı yollarla yurt dışına çıkarıldığı tespit edildi.
Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan yapılan açıklamaya göre, Denver Sanat Müzesi yetkilileri, koleksiyonlarında bulunan ve Anadolu kökenli olduğundan şüphelendikleri eseri iade etmek istediklerini bildirdi. Bakanlık uzmanlarının yaptığı detaylı incelemeler, eserin İzmir’deki Smyrna Agora kazılarından çıktığını ve bu durumun 1934 yılında yayımlanan bilimsel bir dergide belgelendiğini ortaya koydu.
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Smyrna Antik Kenti Kazı Heyeti Başkanı Prof. Dr. Akın Ersoy ile Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi uzmanlarının hazırladığı raporlar da bu tespiti destekledi. Yürütülen resmi ve diplomatik süreçlerin ardından, milattan sonra 5. yüzyılın ikinci yarısına tarihlenen mermer heykel başının Türkiye’ye geri getirilmesi sağlandı.
Eserin Özellikleri ve Önemi
25 santimetre yüksekliğindeki eser, erkek portresini betimliyor. Boyun kısmının altı kırık ve eksik olan heykel başının saç ve kaş kıvrımları keskiyle, göz bebekleri ise matkap darbeleriyle işlenmiş. Kısa sakallı portre, güçlü ve etkileyici bir yüz ifadesi sunuyor. Eserin, Theodosius Dönemi heykel sanatı ile ilişkili olduğu ve Efes-Smyrna bölgesinde faaliyet gösteren bir atölyede üretildiği değerlendiriliyor.
“Dünyada Kuralları Koyan Ülke Olduk”
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürü Birol İnceciköz, iade süreciyle ilgili önemli açıklamalarda bulundu. İnceciköz, “Türkiye’deki tüm akademik camiadaki hocalarımız, çalışma arkadaşlarımız, kolluk kuvyetlerimiz, elçiliklerimiz, Dışişleri Bakanlığımız el birliğiyle çok güzel bir sistem kurguladık. Şu anda kaçakçılıkla mücadele noktasında dünyada kuralları koyan ülke olduğumuzu da gururla söyleyebiliriz” dedi.
İnceciköz, sözlerini şöyle sürdürdü: “Amerika’dan aldığımız bu son eser, işin gelecekte de nasıl şekilleneceğini göstermesi açısından önemli. Çünkü ülkemizde bilimsel süreli yayınlar yapılıyor. Bu heykelin ülkemize gelmesinde de bilimsel yayının ne kadar önemli olduğunu gösteriyor. Denver Sanat Müzesi’ndeki bilinçli müze çalışanları ve idaresi de bu konuda bize oldukça yardımcı oldular. Tüm sorumlu arkadaşlarımızın yoğun gayretleri sonrasında eserimiz ülkemize, doğduğu topraklara, Smyrna’ya geri dönmüş oldu.”
Kazı Başkanı Prof. Dr. Ersoy’dan Detaylar
Smyrna Antik Kenti Kazı Heyeti Başkanı Prof. Dr. Akın Ersoy ise heykelin muhtemelen Agora’da bir kaide üzerinde sergilendiğini belirterek, “Aynı dönemde elimizde yazıtlar var. O yazıtlarda ‘İsidoros’ adlı bir valinin onurlandırıldığını görüyoruz. Bu heykelin 5’inci yüzyılın ilk yarısına ait olduğunu değerlendiriyoruz” ifadelerini kullandı.
Ersoy, eserin stilistik özelliklerine de değinerek, “Formu gereği biraz erken Hristiyanlık dönemine ait gibi gözüküyor. Çünkü ciddi bir yüz ifadesi var ve gözbebekleri Tanrı’yla iletişim kurarcasına yukarıda resmedilmiş. Büyük Konstantin’den sonraki sürecin bir stilini yansıtıyor” şeklinde konuştu.
Bu iade, Türkiye’nin son yıllarda kültür varlıklarının iadesi konusunda yürüttüğü kararlı ve başarılı diplomasinin en son örneklerinden biri olarak kayıtlara geçti.