Nöbetçi Eczaneler
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, ABD’den Türkiye’ye iade edilen tarihi bir eseri kamuoyuna duyurdu. İzmir’deki Smyrna Antik Kenti kökenli mermer heykel başı, yasa dışı yollarla yurt dışına çıkarıldıktan uzun yıllar sonra anavatanına döndü.
Bakan Ersoy’dan Kritik Açıklama
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, ABD’nin Denver kentindeki Denver Art Museum koleksiyonunda bulunan ve Smyrna Antik Kenti kökenli olduğu bilimsel verilerle teyit edilen mermer heykel başının iadesini sağladıklarını belirtti.
Bakan Ersoy, “1934 tarihli raporlar ve uzman incelemeleriyle Smyrna Agora kazılarından geldiği ve Theodosius Dönemi’ne ait olduğu belirlenen eser, yasa dışı yollarla yurt dışına çıkarılmıştı. Denver Sanat Müzesiyle kurulan iş birliği ve yapıcı diyalog sayesinde eserimizi evine kavuşturduk. Milattan sonra 5’nci yüzyıla tarihlenen eser bugün İzmir Arkeoloji Müzesi’nde sergileniyor. Bu süreçte emeği geçen Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ekiplerimize ve emeği geçen herkese teşekkür ediyorum. Kültürel mirasımızı kararlılıkla korumaya devam edeceğiz” ifadelerini kullandı.
İade Süreci Nasıl İşledi?
Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan yapılan açıklamaya göre; Denver Sanat Müzesi, koleksiyonlarında yer alan ve Anadolu kökenli olduğu belirlenen mermer heykel başını Türkiye’ye iade etmek istediklerini Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü’ne bildirdi.
Müze tarafından iletilen bilgilerde, eserin Smyrna Agora kazılarından elde edildiği ifade edildi. Ayrıca heykel başının, 1989 yılında Marie Thérèse Macy’nin malikanesinden bağış yoluyla Denver Sanat Müzesi koleksiyonuna dahil edildiği, Macy’nin ise 1946-1948 yılları arasında İstanbul’da ABD Başkonsolosu olarak görev yapan Clarence Edward Macy’nin eşi olduğu bilgisi paylaşıldı.
Bilimsel İncelemelerle Kesinleşen Köken
Bakanlık uzmanları tarafından yapılan incelemelerde söz konusu veriler doğrulandı. Eserin Smyrna Agora kazılarından geldiği, 1934 tarihli Türk Tarih, Arkeologya ve Etnografya Dergisi’nde yayımlanan raporla da belgelendi. Eserin Anadolu kökenli olduğu ve yasa dışı yollarla yurt dışına çıkarıldığı, bakanlık uzmanlarının bilimsel incelemeleri ve arşiv kayıtlarıyla kesin olarak ortaya kondu.
Bu tespitler doğrultusunda Türkiye tarafından eserin iadesi resmi olarak talep edilirken yürütülen süreç uluslararası iş birliğiyle sonuçlandı.
Heykel Başının Özellikleri ve Tarihi Değeri
Heykel başının Theodosius Dönemi heykel sanatıyla ilişkili olduğu ve Efes-Smyrna bölgesinde faaliyet gösteren bir atölyenin ürünü olduğu, İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Akın Ersoy ile Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi uzmanları tarafından hazırlanan raporlarda da ortaya konuldu.
Yüksekliği 25 santimetre olan mermer heykel başı, milattan sonra 5’inci yüzyılın 2’nci yarısına tarihleniyor. Erkek portresi olarak tanımlanan eserde boyun kısmı kırık ve eksik durumda bulunuyor. Heykelde saç ve kaş kıvrımları keskiyle işlenirken, göz bebekleri matkap darbeleriyle belirgin hale getirildi.
Kısa sakallı portrede gözlerin izleyiciye yöneldiği ve yüz hatlarında güçlü ifade unsurlarının bulunduğu tespit edildi. Dışişleri Bakanlığı aracılığıyla Türkiye’ye getirilen eser, kökeni ve tarihsel bağlamı dikkate alınarak İzmir Arkeoloji Müzesi’nde sergilenmeye başlandı.