Nöbetçi Eczaneler
Trakya’da, organize sanayi bölgelerindeki arıtma tesislerinden günlük ortalama 3 bin ton çıkan atık çamurun ekonomiye kazandırılması için önemli bir adım atıldı. Tekirdağ Valiliği tarafından hazırlanan proje, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’na sunuldu. Proje kapsamında, çamurun yakıt olarak kullanılması ve enerjiye dönüştürülmesi hedefleniyor.
Çevresel Yükten Enerji Kaynağına Dönüşüm
Ergene Havzası Koruma Eylem Planı kapsamında, Tekirdağ’daki 14 organize sanayi bölgesinin atık sularının arıtılarak Marmara Denizi’ne deşarj edilmesi için 2020 yılında hayata geçirilen Derin Deşarj Projesi’nin ardından, ortaya çıkan arıtma çamuru sorunu gündeme geldi. Çorlu, Çerkezköy, Ergene ve Çorlu Deri İhtisas ve Karma Organize Sanayi Bölgelerinde kurulan arıtma tesislerinde oluşan bu çamurun bertarafı ve ekonomiye kazandırılması için Tekirdağ Valiliği harekete geçti.
Proje için oluşturulan komisyonda yer alan Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi (NKÜ) Çorlu Mühendislik Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Lokman Hakan Tecer, bölgedeki durumu şu sözlerle özetledi:
“Tekirdağ, Edirne ve Kırklareli’den günlük olarak hem evsel arıtma tesislerinden hem de endüstriyel arıtma tesislerinden ortalama 3 bin ton arıtma çamuru çıkıyor. Bunun yüzde 80’i su, geri kalanı yüzde 20’si 600 ton günlük katı madde, kuru madde.”
Çamurun Kalorifik Değeri Yakıt Olarak Kullanıma Uygun
Prof. Dr. Tecer, atık çamurun önemli bir potansiyele sahip olduğunu vurgulayarak, şunları söyledi:
“Bunların kalorifik değerleri oldukça yüksek ve yakıt olarak kullanılabilme potansiyeli var. Aynı zamanda evsel olanlar da toprakta gübre olarak kullanılma potansiyeline sahipler. İsterseniz bu bölgedeki arıtma çamurlarının mevcut durumundan bahsedelim, aslında nasıl büyük bir çevresel kaynaktan bahsediyoruz daha iyi anlaşılmış olur.”
Ergene Koruma Eylem Planı’ndan sonra kurulan arıtma tesislerinde oluşan bu çamurların önemli bir çevresel problem haline geldiğini belirten Tecer, “Tekirdağ’da 14 tane Organize Sanayi Bölgesi var, 5 tane ortak arıtma tesisi var. Atık su arıtılmasıyla alakalı ciddi bir yol katedildi. Ergene Koruma Eylem Planı’ndan sonra kurulan arıtma tesislerinde bu oluşan çamurların önemli bir çevresel problem haline geldiğini görüyoruz. Çünkü günde 3 bin ton muazzam bir rakam. Dolayısıyla bunların bertaraf edilmesi ve ekonomiye kazandırılması gerekiyor.” ifadelerini kullandı.
Çimento Fabrikalarına Yakıt Desteği
Dünyada ‘Waste to energy’ (Atıktan enerji) yöntemleriyle bu çamurların elektrik enerjisine dönüştürülebildiğini aktaran Prof. Dr. Tecer, “Bu başlı başına bir yatırım ama bir sonraki aşama ise bu çamurların susuzlaştırılarak bir yakıt haline dönüştürülüyor. Bölgemizde 3 tane çimento fabrikası var. Bunların kullandıkları yakıtların belli bir oranını bu arıtma çamurlarından tüketmelerini, kullanmalarını öneriyoruz biz. Bu da bu bölgedeki arıtma çamurlarının direkt ekonomiye katkısı anlamına geliyor ki atık su arıtımından sonra çamurun da bu anlamda ekonomiye katılması hem çevresel problemlerin azaltılması hem de bu atıkların enerji olarak ekonomiye sokulması artık günümüzde kaçınılmaz ve bir an önce başlanılması gereken bir konu.” dedi.
Atık Değil, Kaynak Gözüyle Bakılmalı
Konunun organize şekilde, tüm bölgede kapsamlı olarak ele alınması gerektiğinin altını çizen Prof. Dr. Lokman Hakan Tecer, şöyle konuştu:
“Bu arıtma çamurları arıtma tesisi işletmecilerinin, OSB’lerin ve diğer münferit arıtma tesisi işletenlerin tek başına alabilecekleri bir karar değil. Bunun organize bir şekilde, bölgeyi temsil edecek çapta ve bölgedeki bütün çamurları enerjiye katacak şekilde ele alınması gerekiyor.”
Evsel atık suların organik maddece zengin olduğunu ve ağır metallerin daha az bulunmasından dolayı bu çamurların toprakta gübre olarak kullanılmasının mümkün olduğunu belirten Tecer, “Tabii uygulama sırasında ciddi düzenlemelerin, ciddi kontrollerin yapılması gerekiyor. Eğer arıtma tesisine ulaşan sularda antibiyotikler varsa bunların kalıntıları varsa toprakta kullanılması bu anlamda da sakıncalı olabilir. Ama bunların takip edilmesiyle, çiftçilerin bilinçlendirilmesiyle bu evsel atık sulardan oluşan çamurların toprakta gübre olarak kullanılması mümkün.” ifadelerini kullandı.
Günlük 3 Bin Ton Çamur: Depolama Alanı Yok
Bölgede çıkan günlük 3 bin ton çamurun depolanabileceği bir alan olmadığını vurgulayan Tecer, sözlerini şöyle tamamladı:
“Bu bölgede 3 bin ton sulu vaziyette arıtma çamuru çıkıyor, yani bunları depolayabileceğiniz, bunları herhangi bir yerde bertaraf edebileceğiniz bir alan da yok. Yani bunun mutlaka bertarafını planlı programlı yapmanız lazım. Bir süre sonra arıtma çamurlarından dağlar oluşmaya başlayacak, bunu hiçbir coğrafya, hiçbir bölge çekemez, kaldıramaz. Kaldı ki bunların uzaklaştırılmaması, bertaraf edilmemesi durumunda çeşitli sağlık problemlerine de yol açabilir. Çünkü neticede içlerinde patolojik bakteriler de var.”
Prof. Dr. Tecer, “Dolayısıyla hem bir kaynak aynı zamanda da bu bölgeyi ilgilendiren önemli bir çevresel yük olarak karşımızda duruyor bu arıtma çamurları. Çünkü günde 3 bin tonluk muazzam bir kütleyi bir yerde depolamanız, bir yerde biriktirmeniz sürdürülebilir değil, mümkün de değil.” diyerek uyarılarda bulundu.
