TÜİK: İhracatın yüzde 46’sını, ithalatın yüzde 59’unu büyük ölçekli girişimler yaptı

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılı girişim özelliklerine göre dış ticaret istatistiklerini açıkladı. Verilere göre, 2025 yılında ihracatın yüzde 46,1’ini, ithalatın ise yüzde 59,4’ünü büyük ölçekli girişimler gerçekleştirdi.

İhracat ve İthalatta Girişim Sayıları

TÜİK’in açıkladığı verilere göre, 2025 yılında 166 bin 459 girişim ihracat, 323 bin 769 girişim ise ithalat yaptı. Yapılan eşleştirmede, ihracat yapan girişimlerin yaklaşık yüzde 100’ünün, ithalat yapan girişimlerin ise yüzde 99,9’unun bilgilerine ulaşıldı. Bu girişimler toplam ihracatın ve ithalatın yaklaşık yüzde 100,0’ını ve yüzde 99,9’unu gerçekleştirdi.

Ölçeklerine Göre İhracat ve İthalat Payları

Toplam ihracatın yüzde 18,3’ünü yapan 1-9 kişi çalışanı olan mikro ölçekli girişimler, ihracat yapan tüm girişimlerin yüzde 74,2’sini oluşturdu. İhracatta, 10-49 kişi çalışanı olan küçük ölçekli girişimlerin payı yüzde 17,3, 50-249 kişi çalışanı olan orta ölçekli girişimlerin payı yüzde 18,3, 250+ kişi çalışanı olan büyük ölçekli girişimlerin payı ise yüzde 46,1 oldu.

Toplam ithalatın yüzde 10,7’sini 1-9 kişi çalışanı olan mikro ölçekli girişimler yaptı. İthalatta, 10-49 kişi çalışanı olan küçük ölçekli girişimlerin payı yüzde 11,9, 50-249 kişi çalışanı olan orta ölçekli girişimlerin payı yüzde 18 oldu. 250+ kişi çalışanı olan büyük ölçekli girişimlerin ithalattaki payı yüzde 59,4 olurken; bu girişimler toplam ithalat yapan girişimlerin yüzde 1,1’ini oluşturdu.

Sanayi Sektörü Zirvede

Girişimin ana faaliyetine göre ihracatın yüzde 57,6’sını, ithalatın ise yüzde 45,4’ünü sanayi sektöründe faaliyet gösteren girişimler yaptı. Ana faaliyeti ticaret olan girişimlerin ihracattaki payı yüzde 37,7, ithalattaki payı ise yüzde 37,8 düzeyinde gerçekleşti. Sanayi sektörünün ihracatında 250+ kişi çalışanı olan büyük ölçekli girişimler yüzde 70,3 pay ile öne çıktı. Ticaret sektörünün ihracatında ise yüzde 89 pay ile 1-249 kişi çalışanı olan küçük ve orta ölçekli girişimlerin hakimiyeti devam etti. Sanayi sektörü ithalatında büyük ölçekli girişimler yüzde 80,7 pay ile öne çıktı. Ticaret sektöründe, büyük ölçekli girişimlerin payı yüzde 29,8, diğer sektöründe büyük ölçekli girişimlerin payı yüzde 68,6 oldu.

AB Ülkeleri İhracatta İlk Sırada

Ana faaliyeti sanayi olan girişimler, ihracatlarının yüzde 49,2’sini AB 27 ülkelerine, yüzde 14,3’ünü AB üyesi olmayan Avrupa ülkelerine ve yüzde 10,9’unu Yakın ve Orta Doğu ülkelerine yaptı. AB 27 ülkelerine yapılan ihracatın yüzde 66,3’ünü sanayi, yüzde 30,5’ini ticaret, yüzde 3,3’ünü ise diğer sektöründeki girişimler yaptı. Ana faaliyeti sanayi olan girişimler, ithalatlarının yüzde 35,3’ünü AB 27 ülkelerinden, yüzde 25,9’unu Diğer Asya ülkelerinden, yüzde 15,9’unu ise AB üyesi olmayan Avrupa ülkelerinden gerçekleştirdi. Ana faaliyeti ticaret olan girişimlerin en çok ithalat yaptığı ülke grupları sırasıyla yüzde 34,4 pay ile AB 27 ülkeleri, yüzde 30,9 ile Diğer Asya ülkeleri ve yüzde 16,2 ile AB üyesi olmayan Avrupa ülkeleri oldu.

İmalat Sanayi İhracatın Lokomotifi

İmalat sanayi ürünleri ihracatının yüzde 59,5’ini, ana faaliyeti sanayi olan girişimler, yüzde 36,3’ünü ise ana faaliyeti ticaret olan girişimler gerçekleştirdi. Ana faaliyeti sanayi olan girişimlerin yaptığı ihracatın ise yüzde 97,6’sını imalat sanayi ürünleri, yüzde 1’ini madencilik ve taş ocakçılığı ürünleri ve yüzde 0,8’ini tarım, ormancılık ve balıkçılık ürünleri oluşturdu.

İmalat sanayi ürünleri ithalatının yüzde 43,5’i ticaret, yüzde 43,1’i sanayi ve yüzde 13,3’ü diğer sektörlerdeki girişimler tarafından yapıldı. Ana faaliyeti sanayi olan girişimlerin ithalatının yüzde 77,7’sini imalat sanayi ürünleri, yüzde 4,1’ini tarım, ormancılık ve balıkçılık ürünleri, yüzde 3,2’sini ise madencilik, taş ocakçılığı ürünleri oluşturdu.

İlk 500 Girişim Belirleyici

İhracatın yüzde 51’ini, ithalatın ise yüzde 64,8’ini ilk 500 girişim yaptı. En çok ihracat yapan ilk 5 girişim toplam ihracatın yüzde 8,9’unu, en çok ithalat yapan ilk 5 girişim ise ithalatın yüzde 13,8’ini gerçekleştirdi. Sanayi sektöründe en fazla ihracat yapan ilk 5 girişimin sanayi sektöründeki payı yüzde 14,8, ticaret sektöründe en fazla ihracat yapan ilk 5 girişimin ticaret sektöründeki payı ise yüzde 11,5 oldu. Sanayi sektöründe en fazla ithalat yapan ilk 5 girişiminin sanayi sektöründeki payı yüzde 19,6, ticaret sektöründe en fazla ithalat yapan ilk 5 girişimin ticaret sektöründeki payı ise yüzde 11,8 oldu.

Girişimlerin Çoğu Tek Ülkeyle Ticaret Yapıyor

Girişimlerin yüzde 39’u tek ülkeye ihracat yaparken, yüzde 14,8’i iki ülkeye ihracat yaptı. 20 ve daha fazla ülkeye ihracat yapan girişimlerin oranı yüzde 3,2 iken, bu girişimlerin ihracattaki payı yüzde 57,4 oldu. Girişimlerin yüzde 84,6’sı, tek ülkeden ithalat yaparken, yüzde 6,1’i, iki ülkeden ithalat yaptı. 20 ve daha fazla ülkeden ithalat yapan girişimlerin oranı yüzde 0,8 iken, bu girişimlerin ithalattaki payı yüzde 52,5 oldu.