Zonguldak’ta Yerli ve Milli Heyelan Erken Uyarı Sistemi Hayata Geçirildi: Anlık Risk Haritası Vatandaşlarla Buluşuyor

Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi (BEUN) tarafından geliştirilen yeni bir sistem, Türkiye genelinde heyelan riskini anlık olarak takip etme imkanı sunuyor. 10 farklı parametre kullanılarak oluşturulan sayısal model, 3 günlük hava tahmin verileriyle birleşerek dinamik bir heyelan risk haritası çıkarıyor. Bu harita sayesinde vatandaşlar, yaşadıkları bölgelerdeki heyelan tehlikesini anında görebilecek.

10 Parametre ile Oluşturulan Risk Haritası

BEUN Mühendislik Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu, Türkiye’de heyelanların, depremlerden sonra en fazla can ve mal kaybına neden olan afetlerin başında geldiğini belirtti. Kutoğlu, “Depremlerden sonra Türkiye’deki en önemli mal ve can kaybına neden olan afetlerin başında heyelan geliyor. Erken uyarı çalışması bakımından, sayısal arazi modellemesi ile heyelanlarla ilgili risk haritaları oluşturmak mümkün. Verilerin yüksek doğrultuda çıkması gerekiyor. Toplam 10 farklı parametreyi işin içine katarak, her birini hesaplama içine katarak tüm Türkiye’nin sayısal heyelan risk haritasını oluşturduk” dedi.

Çalışmada en etkili parametrenin arazinin sertlik derecesini gösteren VS30 değeri olduğunu ifade eden Kutoğlu, bunu yüzey pürüzlülüğü ve kara yollarına yakınlığın takip ettiğini söyledi. Zeminin su tutma kapasitesi, nehir yataklarına ve fay hatlarına yakınlık gibi kriterler de hesaplamalara dahil edildi.

Anlık Risk Takibi ve Kullanım Kolaylığı

Oluşturulan haritanın web üzerinden vatandaşların erişimine açılacağını belirten Prof. Dr. Kutoğlu, vatandaşların harita üzerinden yaşadıkları bölgeyi seçerek 30 metre çözünürlükte heyelan risk seviyelerini görebileceğini kaydetti. Haritada kırmızı renklerin yüksek riski, mavi tonlarının ise düşük riski temsil ettiğini ifade eden Kutoğlu, çalışmanın dinamik bir yapıya kavuşturulduğunu vurguladı. Sistem, Avrupa Meteoroloji Merkezi’nden alınan 3 günlük hava tahmin verilerini otomatik olarak işleyerek yağış durumuna göre güncel risk haritaları oluşturabiliyor.

Konuyla ilgili bir örnek veren Kutoğlu, “Biz bu hesaplamayı ekranda gördüğünüz gibi 26 Nisan tarihinde yaptırmıştık. Dolayısıyla ileriye dönük üç gün boyunca alınacak yağış miktarına göre risk ihtimalleri bazı bölgelere göre daha da yükseldiğini gördük. Örneğin 3 günlük yağış riskini hesaba katmadan önce; Doğu Karadeniz Bölgesi’nde daha yüksek görünürken, Marmara Bölgesi’ndeki o tarihteki yağışlar, diğer bölgeden daha yükselmiş olduğunu ya da Batı Karadeniz Bölgesi’nde daha yükselmiş olduğunu görüyoruz. Dolayısıyla dinamik olarak yağış durumuna bağlı heyelan riskini hesaplatma imkanına ve web üzerinden halkımızın kullanımına sunma imkanını yakaladık” diye konuştu.

Zonguldak İçin Hayati Öneme Sahip

Hazırlanan sistemin kamu kurumları ve afet yönetimiyle ilgili kuruluşlar açısından da önemli bir kaynak olacağını belirten Kutoğlu, özellikle yüksek eğimli yapısı nedeniyle sık sık heyelanların yaşandığı Zonguldak’ta bu haritanın yerleşim planlamalarında karar vericilere ve yerel yönetimlere önemli katkı sağlayacağını sözlerine ekledi. Bu yenilikçi sistem, hem can güvenliği hem de afet yönetimi açısından kritik bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.