Nöbetçi Eczaneler
TBMM Şanlıurfa ve Kahramanmaraş Okul Olaylarını ve Dijital Riskleri Araştırma Komisyonu’nda sunum yapan Türkiye Psikiyatri Derneği Genel Başkanı Prof. Dr. Selçuk Candansayar, “Biz yaklaşık 10 yıldır bir ruh sağlığı yasasının çıkarılması için uğraşıyoruz. Mutlaka Türkiye’de ruh sağlığıyla ilgili yasal bir düzenleme olmalı” dedi.
TBMM’de Okul Şiddeti ve Ruh Sağlığı Paneli
TBMM, Şanlıurfa ve Kahramanmaraş’ta yaşanan okul olaylarını ve dijital riskleri araştırmak üzere kurulan komisyon, AK Parti Tokat Milletvekili Yusuf Beyazıt başkanlığında toplandı. Toplantıda, okul şiddetinin yapısal nedenleri ve çözüm önerileri masaya yatırıldı.
‘Okul Şiddeti Yapısal Bir Sorun’
Komisyonda ilk sunumu yapan Sosyoloji Derneği Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Nilay Kaya, Türkiye’de okul şiddetindeki artışın yalnızca bireysel öfke veya psikolojik kırılganlıkla açıklanamayacağını vurguladı. Kaya, “Kahramanmaraş ve Şanlıurfa’da yaşanan olaylar münferit midir yoksa yapısal bir dönüşümün işareti midir? Burada dikkatli bir ayrımı yapmak gerekir ki her olayın kendine özgü koşulları olabilir. Dolayısıyla, olayların biçimi münferit görülebilir ancak bu olayların ortaya çıkmasına imkan veren zemin büyük ölçüde yapısaldır” ifadelerini kullandı.
‘Her 6 Çocuktan 1’i Siber Zorbalığa Maruz Kalıyor’
Prof. Dr. Kaya, okul şiddetini besleyen yapısal etkenleri sıralayarak, okul aidiyetinin zayıflaması, sosyal eşitsizlikler ve akran ilişkilerinin dijitalleşmesine dikkat çekti. Dünya Sağlık Örgütü verilerine atıfta bulunan Kaya, “Yaklaşık her 6 okul çağındaki çocuktan 1’i siber zorbalığa maruz kalmakta ve siber zorbalık oranları da önceki dönemlere göre giderek artış göstermektedir” dedi. Kaya ayrıca, dijital ortamda yaşanan zorbalığın okul içi şiddetle döngüsel bir ilişki içinde olduğunu belirtti.
Bütüncül Bir Yaklaşım Şart
Okul saldırılarına karşı bütüncül bir kamu politikası öneren Prof. Dr. Kaya, mevcut sistemdeki dört temel eksikliği şöyle sıraladı:
- Dağınık kurumsal sorumluluklar
- Standart bir ulusal izleme sisteminin bulunmaması
- Öğretmen ve okul yöneticilerinin yeterli araçlarla desteklenmemesi
- Ebeveyn kapasitesinin sistematik biçimde güçlendirilmemesi
Kaya, “Çocukların dijital ortamlarda korunması için platformalara daha açık yükümlülükler getirilmeli” çağrısında bulundu.
Candansayar: ’10 Yıldır Ruh Sağlığı Yasası İstiyoruz’
Türkiye Psikiyatri Derneği Genel Başkanı Prof. Dr. Selçuk Candansayar ise sunumunda, “Biz yaklaşık 10 yıldır bir ruh sağlığı yasasının çıkarılması için uğraşıyoruz. Mutlaka Türkiye’de ruh sağlığıyla ilgili yasal bir düzenleme olmalı” sözleriyle dikkat çekti. Candansaray, okul şiddetinin bir psikiyatrik bozukluğun ya da ahlaki çöküşün belirtisi olmadığını, aksine “şiddet; yapısal eşitsizliklerin, kamusal hizmet yetersizliğinin ve bunların çocuk ruhsal gelişimi üzerindeki derin etkilerinin sonucudur” şeklinde değerlendirdi. Polisiye tedbirlerin ve ilaç tedavisinin tek başına çözüm olmadığını vurgulayan Candansayar, “Yapısal bir değişim şart” dedi.
‘Her 5 Ergen Biri Yalnız’
Candansaray, Türkiye’de ergenler arasında yalnızlaşmanın dramatik boyutlara ulaştığını belirterek, “Türkiye’de yakın arkadaşı olmayan ergen oranı 1990’da yüzde 7 iken bugün yüzde 19. Yani her 5 ergenden 1’i, ‘Benim hiç yakın arkadaşım yok’ diyor” ifadelerini kullandı. Dijital platform şirketlerini bu krizin yapısal üreticileri olarak suçlayan Candansayar, okullarda medya okuryazarlığı derslerinin yeniden müfredata entegre edilmesini ve çocuk hakları odaklı yaş filtrelemesini talep etti.
Öneriler ve Çözüm Yolları
Candansaray, derneğin politika ve mevzuat önerilerini sıralayarak şunları kaydetti:
- Her okula tam zamanlı psikolojik danışma ve rehberlik uzmanı, psikolog ve sosyal hizmet uzmanı atanması
- Çocuk psikiyatristlerinin düzenli süpervizyonu
- Ücretsiz psikoterapi hakkı
- Dijital denetim mutlaka düzenlenmeli
- Entegre erken uyarı sistemlerinin kurulması
- Akran zorbalığında onarıcı adalet çerçevesi
- Dezavantajlı ve afet bölgelerine uzman istihdamı
- Telepsikiyatri altyapısının güçlendirilmesi
- Çocuk Koruma Kanunu’nun işlevselleştirilmesi